अत्यम्ल
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अत्यम्लम्, क्ली, (अत्यन्तः अम्लोरसः फलपत्रादौ यस्य सः ।) वृक्षाम्लं । इति राजनिर्घण्टः ॥ ते~तुल इति भाषा ॥
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अत्यम्ल¦ पु॰ अतिशयितोऽम्लोरसः फलपत्रादौ यस्य ब॰। (तेतुल) इति प्रसिद्धे तिन्तिडीवृक्षे। अत्यन्ताम्लरसवति वस्तु-मात्रे त्रि॰। वनवीजपूरे (टावादेवु) इति प्रसिद्धे वृक्षेस्त्री। अम्लरसस्य लक्षणाद्युक्तं सुश्रुते यथा
“यो दन्त-हर्षमुत्पादयति मुखस्रावं जनयति श्रद्धाञ्चोत्पादयतिसोऽम्ल इति” अम्लो जरणः पाचनः पवननिग्रहणो-ऽनुलोमनः कोष्ठविदाही वहिःशीतः क्लेदनःप्रायशोहृद्यश्चेति स एवं गुणोऽप्येक एवात्यर्थमुपसेव्यमानो दन्त-हर्षनयनसंमीलनरोमसंवेजनकफविलयनशरीरशैथिल्यान्या-[Page0109-b+ 38] पादयति तथा क्षताभिहतदग्धदष्टभग्नशूलरुग्णप्रच्युताऽ-वमूत्रितविसर्पितच्छिन्नभिन्नविद्धोत्पिष्टादीनि पाचयत्याग्नेय-स्वभावात् परिदहति कण्ठमुरो हृदयञ्चेति”। अम्ल-द्रव्याणि च तत्र कानिचित् प्राधान्येन दर्शितानि यथा। दाडिमामलकमातुलुङ्गाम्रातक--कपित्थकरमर्दवरकोलप्राचो-नामलकतिन्तिडीककोशाम्रभव्यपारावतवेत्रफललकुचाम्लवेत-सदन्तशठदधितक्रसुराशुक्तसौवीरकतुषोदकधान्याम्लप्रभृतीनिसमासेनाम्लवर्ग इति।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अत्यम्ल¦ mfn. (-म्लः-म्ला-म्लं) Very sour. m. (-म्लः) A tree, (Spondias mangifera.) f. (-म्ला) Another plant and fruit; a species of citron. See मातुलुङ्गी E. अति, and अम्ल sour. [Page016-a+ 60]
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अत्यम्ल [atyamla], a. [अतिशयितो$म्लो रसः फलपत्रादौ यस्य] Very acid or sour. -म्लः N. of a tree, Spondias Mangifera. (Mar. अंबाडा. -म्ला, ˚पर्णी A species of citron (वनबीजपूर).
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अत्यम्ल/ अत्य्-अम्ल mfn. very acid
अत्यम्ल/ अत्य्-अम्ल m. the tree Spondias Mangifera