अत्रिजात
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अत्रिजातः, पुं, (अत्रेर्जात उत्पन्नः पञ्चमीतत्पुरुषः ।) चन्द्रः । द्विजन्मा । यथा, -- “अत्रिजातस्य या मूर्त्तिः शशिनः सज्जनस्य च । क्व सा चैवात्रिजातस्य तमसो दुर्जनस्य च” ॥ इति त्रिविक्रमभट्टः ॥
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अत्रिजात¦ पु॰ अत्रेर्नेत्रात् जातः जन--क्त
५ त॰। चन्द्रे,चन्द्रो हि प्रजासर्गार्थं तपस्य तोऽत्रेर्नेत्रात् जातोयथा।
“पिता सोमस्य वै राजन् जज्ञेऽत्रिर्भगवानृषिः। ब्रह्मणोमानसात् पूर्ब्बं प्रजासर्गं विधित्सतः। तत्रात्रिः सर्व्व-भूतानां तस्थौ स्वतनयैर्वृतः। कर्म्मणा मनसा वाचा शुभा-न्येव चचार सः। अहिंस्रः सर्वभूतेषु धर्म्मात्मा शंसित-व्रतः। काष्ठकुड्यशिलाभूत ऊर्द्ध्वबाहुर्म्महाद्युतिः। अनु-त्तरं नाम तपो येन तप्तं महत् पुरा। त्रीणि वर्षसहस्राणिदिव्यानीति ह नः श्रुतम्। तत्रोर्द्ध्वरेतसस्तस्य स्थितस्या-निमिषस्य ह। सोमत्वं तनुरापेदे महासत्त्वस्य भारत। ऊर्द्ध्वमाचक्रमे तस्य सोमत्वं भावितात्मनः। नेत्राभ्यांवारि सुस्राव दशधा द्योतयन् दिशः। तं गर्भविधिनाहृष्टा दश देव्यो दधुस्तदा। समेत्य धारयामासुर्न च ताःसमशक्नुवन्। स ताभ्यः सहसैवाथ दिग्भ्यो गर्भः प्रभा-न्वितः। पपात भासयन् लोकान् शीतांशुः सर्वभावनः। यदा न धारणे शक्तास्तस्य गर्भस्य ता दिशः। तत-स्ताभिः सहैवाशु निपतात वसुन्धराम्। पतितं सोम-मालोक्य ब्रह्मा लोकपितामहः। रथमारोपयामासलोकानां हितकाम्यया। स हि वेदमयस्तात! धर्म्मात्मासत्यसङ्गरः। युक्तो वाजिसहस्रेण सितेनेति हि नःश्रुतम्। तस्मिन्निपतिते देवाः पुत्त्रेऽत्रेः परमात्मनि। तुष्टुवुर्ब्रह्मणः पुत्त्रा मानसाः सप्त ये श्रुताः इति हरिवंशे।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अत्रिजात¦ m. (-तः)
1. The moon.
2. A man of the three first classes. E. अ neg. त्रि three, and जात born, not thrice born; born twice The moon, from the eye of ATRI, and from the ocean. The Brahman &c. from the womb and investiture.
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अत्रिजात [atrijāta], a. A man belonging to one of the three classes (= द्विज).
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अत्रिजात/ अत्रि--जात m. " produced by अत्रि" , the moon.
अत्रिजात/ अ-त्रि-जात mfn. " not born thrice " (but twice) , a man belonging to one of the first three classes , [for अत्रि-जातSee. under अत्रि.]