अनय
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अनयः, पुं, (अयः शुभावहोविधिस्तद्भिन्नः नञ्- समासः ।) दैवं । अशुभं । व्यसनं । विपद् । इति मेदिनी ॥ (“अनयो नयसम्पन्ने यत्र ते विकृता मतिः” । इति रामायणे ।)
अमरकोशः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अनय पुं।
अशुभम्
समानार्थक:रिष्ट,अरिष्ट,अनय
3।3।150।1।1
व्यसनान्यशुभं दैवं विपदित्यनयास्त्रयः। अत्ययोऽतिक्रमे कृच्छ्रेदोषे दण्डेऽप्यथापदि॥
पदार्थ-विभागः : , गुणः, अदृष्टम्
अनय पुं।
प्राक्तनशुभाशुभकर्मः
समानार्थक:दैव,दिष्ट,भागधेय,भाग्य,नियति,विधि,कृतान्त,अनय
3।3।150।1।1
व्यसनान्यशुभं दैवं विपदित्यनयास्त्रयः। अत्ययोऽतिक्रमे कृच्छ्रेदोषे दण्डेऽप्यथापदि॥
अवयव : पापम्,शुभम्
पदार्थ-विभागः : , गुणः, अदृष्टम्
अनय पुं।
विपत्
समानार्थक:आतङ्क,व्यसन,अनय,सम्पराय,सङ्गर
3।3।150।1।1
व्यसनान्यशुभं दैवं विपदित्यनयास्त्रयः। अत्ययोऽतिक्रमे कृच्छ्रेदोषे दण्डेऽप्यथापदि॥
पदार्थ-विभागः : , गुणः, अदृष्टम्
अनय पुं।
व्यसनम्
समानार्थक:अघ,आधि,अनय
3।3।150।1।1
व्यसनान्यशुभं दैवं विपदित्यनयास्त्रयः। अत्ययोऽतिक्रमे कृच्छ्रेदोषे दण्डेऽप्यथापदि॥
पदार्थ-विभागः : , गुणः, मानसिकभावः
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अनय¦ पु॰ अयः शुभावहो विधिस्तदन्यः न॰ त॰। अशुभ-दैवे। नयोद्यूते दक्षिणावर्त्तेन शाराणामिष्टस्थान-नयनं विरोधे न॰ त॰। (दुगडीति) ख्याते द्यूतभेदेशाराणा वामावर्त्तेनाभीष्टस्थाननयने पु॰। नयोनीतिः[Page0151-a+ 38] नी--अच् न॰ त॰। नयाभावे अनीतौ दुर्नये, दुष्टे,कर्म्मणि च।
“विजानतोऽपि ह्यनयस्य रौद्रतेति” भार॰। न॰
७ ब॰। आपदि
“जीवेदेतेन राजन्यः सर्वेषामनयंगत इति” मनुः।
“सर्वतः प्रतिगृह्णीयात् ब्राह्मण-स्त्वनयं गतः” इति मनुः
“अनयमापदमिति” कुलॢ॰।
६ ब॰। नयहीने त्रि॰।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अनय¦ m. (-यः)
1. Fate.
2. Ill-luck, bad fortune.
3. Calamity, distress.
4. Vice, transgression. E. अन् neg. and अय good fortune.
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अनयः [anayḥ], [अप्रशस्तो नयः]
Bad management or conduct; injustice; unfairness; समृद्धिरनयाद्विनश्यति Pt.1.169; Bh. 2.42.
Bad policy or course of conduct, evil course; अनयो नयसंकाशो हृदयान्नापसर्पति Pt.3.184.
Adversity, calamity, distress; जीवेदेतेन राजन्यः सर्वेष्वप्यनयं गतः Ms.1.95 reduced to straits; 12.
[अयः शुभावहो विधिस्तदन्यः अनयः] Misfortune, adversity; ill-luck. cf. अनयो व्यसने दैवे चाशुभे चापदि स्मृतः । Nm.
A variety of dice-play, gambling पतञ्जलि on P.V.2.9. शाणा वामवर्तेन अभीष्टस्थाननयनम्
A deceit, fraud; एवं चेदुपसर्पेतामनयं रामलक्ष्मणौ Rām.6.8.18.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अनय/ अ-नय m. bad management
अनय/ अ-नय m. bad conduct (gambling , etc. )
अनय/ अन्-अय m. evil course , ill luck
अनय/ अन्-अय m. misfortune , adversity(See. अया-नयs.v. अय.)