अनुपद
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अनुपदम्, क्ली, (अनु पश्चात् पद्यते गच्छति, अनु + पद् + पचाद्यच् ।) अनुगः । पश्चाद्गामी । इत्य मरः ॥ (व्य, पदस्य पश्चात् इति अव्ययीभावे अन्वक् । अनन्तरं । अव्यवहितोत्तरकालं । “अमोघाः प्रतिगृह्णन्तावर्घ्यानुपदमाशिषः । आशिषामनुपदंसमस्पृशत् दर्भपाटिततलेन पाणिना” । इति रघुवंशे ।)
अमरकोशः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अनुपद नपुं-अव्य।
पश्चादर्थः
समानार्थक:अन्वञ्च्,अन्वक्ष,अनुग,अनुपद
3।1।78।2।4
नूत्नश्च सुकुमारं तु कोमलं मृदुलम्मृदु। अन्वगन्वक्षमनुगेऽनुपदं क्लीबमव्ययम्.।
पदार्थ-विभागः : , द्रव्यम्, कालः
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अनुपद¦ न॰ अनुरूपं पदम् प्रा॰ समा॰। अनकूलपदे अनुरूप-स्थाने
“आशिषामनुपदमिति”
“अर्घानुपदमाशिष” इति चरघुः। पदस्य पश्चात् अव्ययी॰। पदस्य पश्चादित्यर्थे पश्चा-द्गमने च। भवादौ परिमुखा॰ ञ्य आनुपद्यः तत्र भवादौत्रि॰। सुप्तिङन्तं पदं तत्सदृशं ग्रन्थमधीते वेत्ति वाउक्था॰ ठक्। आनुपदिकः तदध्येतरि तद्वेत्तरि च त्रि॰।
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अनुपद [anupada], a. [पदान्यनुगतः]
Following the feet closely.
Following every word; ˚सूत्रम् a commentary (of a Brāhmana) explaining the text word for word. -दः N. of a man or tribe. -दम् A chorus, burden of a song or words sung again at regular intervals. -ind. [पदानां पश्चात्]
Along the feet, near the feet; अनुपदं बद्धा अनुपदीना Sk.
Step by step, at every step; स्खलिताभिरप्यनुपदं प्रमदाः प्रणयातिभूमिमगमन्गतिभिः Śi.9.78.
Word for word.
On the heels of, close behind or after, immediately after (of time or space); अनुपदमन्वेष्टा अनुपदी Sk.; गच्छतां पुरो भवन्तौ । अहमप्यनुपदमागत एव Ś.3 I shall be close behind you, just follow you; ˚दमुच्चलित एव K.263,264; oft. with gen. or in comp. in this sense; लक्ष्मीवाननुपदमस्य संप्रतस्थे Ki.12. 54; (तौ) आशिषामनुपदं समस्पृशत् पाणिना R.11.31; अमोघाः प्रतिगृह्णन्तावर्ध्यानुपदमाशिषः 1.44.14.81; दर्शनानुपदमेव Śi. 14.48.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अनुपद/ अनु-पद mfn. following closely L.
अनुपद/ अनु-पद m. N. of a man or tribe , ( g. उपका-दिSee. )
अनुपद/ अनु-पद n. a chorus , refrain , burden of a song or words sung again after regular intervals
अनुपद/ अनु-पद n. N. of an उपाङ्गbelonging to the साम-वेद
अनुपद/ अनु-पद n. word for word
अनुपद/ अनु-पद n. on the heels of , close behind or after.