यन्त्रोपारोपितकोशांशः

वाचस्पत्यम्

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

अनुपपत्ति¦ स्त्री उप + पद--क्तिन् उपपत्तिर्युक्तिः न॰ त॰। युक्त्यभावे, असङ्गतौ च।
“तात्पर्य्यानुपपत्तित” इतिभाषा॰। उपपत्तिश्च न्यायादिमते व्यतिरेकव्याप्तिज्ञाना-धीनानुमितिः” आपादकज्ञानाधीना आपाद्यनिश्चयरूपाऽनुभूतिर्वा। यथा पीनोदेवदत्तो दिवा न भुङ्क्ते इत्युक्तेदिवाऽभोजिनः पीनत्वं रात्रिभोजनं विनानुपपन्नमिति” अभोक्तुः पीनत्वासम्भवेन रात्रिभोजनं निश्चीयते तथा हिपीनत्वस्य भोजनव्याप्यतया पीनत्वाभावस्य च रात्रिभोजि-त्वाभावव्याप्यतानिश्चयेन पीनत्वेन रात्रिभोजनमनुमीयतेसा चानुमितिः अर्थापत्तित्वेन व्यवह्रियते इति नैया-यिकाः। मीमांसकवेदान्तिभिस्तु कल्पयामि अर्थापया-मीति विलक्षणानुभवात् अनुमितिभिन्नैव सेति स्वीक्रि-यते। अधिकमर्थापपत्तिशब्दे वक्ष्यते।

शब्दसागरः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

अनुपपत्ति¦ f. (-त्तिः)
1. Not supporting an assertion by good argument, inconclusive argumentation.
2. Non-completion, not effecting or accomplishing, failure. E. अन् neg. उपपत्ति demonstration. [Page028-a+ 60]

Apte

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

अनुपपत्तिः [anupapattiḥ], f.

Failure, failing to be; लक्षणा शक्य- संबन्धस्तात्पर्यानुपपत्तितः Bhāṣā. P.82 (तात्पर्य˚ being the failure of the meaning aimed at, or of any connected meaning).

Inapplicability, not being applicable.

Inconclusive reasoning; absence of reasonable grounds (युत्तयभाव);

Penury, adversity.

Monier-Williams

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

अनुपपत्ति/ अन्-उपपत्ति f. non-accomplishment

अनुपपत्ति/ अन्-उपपत्ति f. failure of proof

अनुपपत्ति/ अन्-उपपत्ति f. inconclusive argumentation

अनुपपत्ति/ अन्-उपपत्ति f. irrelevancy , inapplicability

अनुपपत्ति/ अन्-उपपत्ति f. insufficiency of means , adversity.