अनुभावः

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

अनुभावः, पुं, (अनुभावयति बोधयत्यनेन, अनु + भू + णिच् करणे अच् ।) प्रभावः । कोषदण्डजं तेजः । सतां मतिनिश्चयः । सतां अभिप्रायस्य निश्चयः । निश्चयमात्रेऽपि । भावबोधकः । रत्यादि- सूचकगुणक्रियादिः । स च लोचनचातुर्य्यभ्रूक्षेप- मुखरागादिरूपः । एवमन्यत्रापि । इत्यमरभरतौ ॥ (स्थिरता । निर्द्धारः । अवश्यम्भाविता । तेजः । यथा, -- “नरपतिकुलभूत्यैर्गर्भमाधत्त राज्ञी गुरुभिरभिनिविष्टं लोकपालानुभावैः” । इति रघुवंशे ।)

Apte

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

अनुभावः [anubhāvḥ], 1 Dignity, consequence or dignity of person, majestic lustre, splendour, might, power, authority. (परिमेयपुरःसरौ) अनुभावविशेषात्तु सेनापरिवृताविव R.1.37; संभावनीयानुभावा अस्याकृतिः Ś.7; अनुभावसौभाग्यमात्रपरिशेष- धूसरश्री U.1,3;6.2;41,4.22, K.18,24; V.1; तवानुभावो$यमवेदि यन्मया Ki.1.6; Dk.29,113; दिव्यौषध्या जयति महिमा को$प्यचिन्त्यानुभावः । Mv.6.53; अहो महानुभावः पार्थिवो दुष्यन्तः Ś.3 of great might or power; जाने वो रक्षसाक्रान्तावनुभावपराक्रमौ R.1.38,2.75 greatness (dignity) &c., valour; न निहन्ति धैर्यमनुभावगुणः Ki.6.28; महानुभावप्रकृतिः कापि तत एवागतवती Māl.1 very noble or dignified.

(In Rhet.) An external manifestation or indication of a feeling (भाव) by appropriate symptoms, such as by look, gesture &c., called by some ensuant (भावबोधक-न); भावं मनोगतं साक्षात् स्वगतं व्यञ्जयत्नि ये । ते$नुभावा इति ख्याताः; यथा भ्रूभङ्गः कोपस्य व्यञ्जकः; उद्बुद्धं कारणं स्वैः स्वैर्बहिर्भावं प्रकाशयन् । लोके यः कार्यरूपः सो$- नुभावः काव्यनाट्ययोः ॥ S. D.162,163. &c.; धिगेव रमणीयतां त्वदनुभावभावादृते Māl.9.35.

Firm opinion or resolution, determination, belief; अनुभावांश्च जानासि ब्राह्मणानां न संशयः Mb.3.24.8. अनुभाववता गुरुस्थिरत्वात् Ki.13.15. cf. अनुभावः प्रभावे च सतां च मतिनिश्चये Ak. also Nm.