अन्त्यावसायिन्
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अन्त्यावसायी, [न्] पुं, (अन्त्यः सन् अवस्यति, अन्त्य + अव + सो + णिनि उपपदसमासः ।) चाण्डालादिसप्तजातयः । यथा, -- “चाण्डालः श्वपचः क्षत्ता सूतो वैदेहकस्तथा । मागधायोगवौ चैव सप्तैतेऽन्त्यावसायिनः” ॥ इति अङ्गिराः ॥ (निषादस्त्रियां चण्डालजातो मुद्दाफरास इति ख्यातः संकीर्णजातिविशेषः । “निषादस्त्री तु चण्डालात् पुत्रमन्त्यावसायिनं । श्मशानगोचरं सूते वाह्यानामपि गर्हितम्” ॥ इति मनुः ।)
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अन्त्यावसायिन्¦ पु॰ स्त्री॰
“निषादस्त्री तु चण्डालात् पुत्त्र-मन्त्यावसायिनम्। श्मशानगोचरं सूते” इति मनूक्तेनिषादस्त्रियां चण्डालजाते (मुरदाफरास) इति ख्यातेसङ्कीर्णवर्णे स्त्रियां ङीप्।
“चण्डालः श्वपचःक्षत्ता सूतोवैदेहकस्तथा। मागघायोगवौ चैव सप्तैतेऽन्त्यावसायिनः” इत्यङ्गिरसोक्तचाण्डादिषु च।
“अन्त्यावसायिनामन्न-मश्नीयाद्यस्तु कामत” इति अङ्गिरःस्मृतिः।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अन्त्यावसायिन्¦ mf. (-यी-यिनी) A man or woman of low caste, especially one of seven classes: a Chanda4la, a Swapacka or executioner, a Kshatta4 or insect hunter, a charioteer, a bard, and a Vaide4ha or attendant on women.
2. A man or a woman of a particular caste living by the chase. See अन्तावसायिन्।
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अन्त्यावसायिन्/ अन्त्या ई, इनीmf. a man or woman of low caste (the son of a चाण्डालby a निषादी, especially a चण्डाल, श्वपच, क्षत्तृ, सूत, वैदेहक, मागध, and आयोगव) Mn. etc.