अन्धकूप

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

अन्धकूपः, पुं, (अन्धमन्धकारं करोति, अन्ध + करो- त्यर्थे णिच् + पचाद्यच्, तादृशः कूपः ।) सान्ध- कारकूपः । इति त्रिकाण्डशेषः ॥ आ~धुया पात्कुया इति भाषा । (“मज्जत्यात्मा भक्तिहीनो महामोहमये भवे । अन्धकूपे निरालम्बश्छिन्नरज्जुर्यथा घटः” ॥ इति सद्भावे ।)

वाचस्पत्यम्

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

अन्धकूप¦ पु॰ अन्धयतीत्यन्धः स चासौ कूपः। सान्धकारेकूपे। अन्धः कूपो यत्र

७ ब॰। नरकभेदे यथा
“यस्त्विह वै भूतानामीश्वरकल्पितवृत्तीनामविविक्तपरव्य-थानां स्वयं पुरुषोपकल्पितवृत्तिर्विविक्तपरव्यथोव्यथा-माचरति स परत्रान्धकूपे तदभिद्रोहेण निपतति॥ तत्र-ह्यसौ तैस्तैर्जन्तुभिः पशुमृगपंक्षिसरीसृपैर्मशकयूकमत्-कुणमक्षिकादिभिः, ये के चाभिद्रुग्धास्तैश्च सर्व्वतोऽभि-द्रुह्यमाणस्तमसि विहतनिद्रानिर्वृतिरलब्धावस्थानः परि-क्रामति यथा कुशरीरे जीवः ईति भाग॰

५ स्क॰। अन्धस्य दृष्ट्यभावस्य कूप इव। मोहे। सहि सर्व्वदृष्ट्य-भावस्याकरः इति तस्य तथात्वम्।

शब्दसागरः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

अन्धकूप¦ m. (-पः) A blind well. E. अन्ध, and कूप a well: one of which the mouth is hidden.

Monier-Williams

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

अन्धकूप/ अन्ध--कूप m. a well of which the mouth is hidden

अन्धकूप/ अन्ध--कूप m. a well over-grown with plants , etc.

अन्धकूप/ अन्ध--कूप m. a particular hell.

Purana index

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

--one of the २८ hells. Those who do not follow the prescribed course of life and who have no sym- pathy for the sufferings they inflict on others are subject to affliction in this hell. भा. V. २६. 7 and १७.

Purana Encyclopedia

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

ANDHAKŪPA(M) : In the Devī Bhāgavata Mahāviṣṇu describes 28 hells to Nārada, and Andhakūpam is one of them. (see Naraka). Andhakūpa is reserved for those who kill either Brahmins or devotees of God or Sannyā- sins (holy people). This hell abounds in cruel beasts like the bear and leopard, evil birds like the eagle, reptiles like the snake and scorpion and dirty insects like bugs and mosquitos. The sinner will have to put up with all these sufferings in hell till the period of his punishment expires. (Devī Bhāgavata, Aṣṭama Skandha).


_______________________________
*4th word in right half of page 36 (+offset) in original book.