अपदेशः
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अपदेशः, पुं, (अप + दिश् + घञ् । स्थानं ।) निमित्तं । शरव्यं । स्वरूपाच्छादनं । तत्पर्य्यायः । २ व्याजः । ३ लक्ष्यं । इत्यमरः । परानिष्टकारिभिन्नशठता । इति महाभारतटीका । (ख्यातिः । कीर्त्तिः । छलं । “रक्षापदेशान्मुनिहोमधेनो- र्वन्यान् विनेष्यन्निव दुष्टसत्त्वान्” । इति रघुवंशे ।)
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अपदेशः [apadēśḥ], 1 Statement, adducing (उपदेश); pointing out, mentioning the name of; अपदेशो मे जनकान्नोत्पत्ति- र्वसुधातलात् Rām.6.116.16. नैष न्यायो यद्दातुरपदेशः Dk.6; हेत्वपदेशात् प्रतिज्ञायाः पुनर्वचनं निगमनम् Nyāya S.; दीक्षाया अप- देशात् Kāty.
(a) A pretext, pretence, plea, excuse; contrivance; अवेक्ष्यमाणा शनकैर्जगाम कृत्वाग्निहोत्रस्य तदापदेशम् Mb.3.111.18 केनापदेशेन पुनराश्रमं गच्छामः Ś.2; रक्षापदेशा- न्मुनिहोमधेनोः R.2.8; व्रतापदेशोज्झितगर्ववृत्तिना V.3.12. (b) Guise, disguise, form; विकटदुष्टश्वापदापदेशकालगोचरं गता Māl.7; मन्त्रिपदापदेशं यौवराज्यम् Dk.11.
Statement of the reason, adducing a cause, the second (हेतु) of the five members of an Indian syllogism (according to the Vaiśeṣikas).
A butt, mark (लक्ष्य).
A place, quarter.
Refusal, rejection.
Fame, reputation.
Deceit.
(अपकृष्टो देशः) A bad or wrong place.
Danger or peril. cf. अपदेशः पदे लक्ष्ये स्यात् प्रसिद्धनिमित्तयोः । औदार्यशौर्यधैर्येषु निःसीमव्यपदेशयोः । Nm.