अपराङ्ग

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

अपराङ्गम्, क्ली, (अपरस्य रसादेरङ्गम्, षष्ठीतत्पुरुषः ।) गुणीभूतव्यङ्ग्यप्रभेदः । यथा अगूढमपरस्याङ्गमिति भरतमुनिः ॥ अस्यार्थः । अपरस्य रसादेर्वाक्या- र्थीभूतस्य वा वाच्यस्याङ्गं रसादि अनुरणनरूपं वा । इति काव्यप्रकाशः ॥ तत्रैवोदाहरणं । “अयं स रसनोत्कर्षी पीनस्तनविमर्द्दनः । नाभ्यूरु- जघनस्पर्शी नीवीविस्रंसनः करः” ॥ अत्र शृङ्गारः करुणस्याङ्गमिति ॥

वाचस्पत्यम्

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

अपराङ्ग¦ न॰ अपरस्य रसादेरङ्गम्। गुणीभूतव्यङ्ग्ये काव्य-भेदे।
“अगूढमपरस्याङ्गमिति” काव्य॰ प्र॰। अपरस्यरसादेः वाक्यार्थीभूतस्य वा वाच्यस्याङ्गम् यथा
“अयं स[Page0232-a+ 38] रशनोत्कर्षी पीनस्तनविमर्द्दनः। नाभ्यूरुजघनस्पशीं नीवी-विस्रंसनः कर इति”। अत्र शृङ्गारस्य करुणाङ्गत्वा-त्तथात्वम् वाच्याङ्गव्यङ्ग्यं तत्र दृश्यम्।