अप्रधान
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अप्रधानम्, क्ली, (न प्रधानं, नञ्समासः ।) प्राधान्य- रहितं । तत्पर्य्यायः । अप्राग्र्यं २ उपसर्ज्जनं ३ । इत्यमरः ॥ वाच्यलिङ्गोऽप्ययं । इति भरतः ॥
अमरकोशः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अप्रधान नपुं।
अप्रधानम्
समानार्थक:अप्राग्र्य,अप्रधान,उपसर्जन
3।1।60।1।2
अप्राग्र्यं द्वयहीने द्वे अप्रधानोपसर्जने। विशङ्कटं पृथु बृहद्विशालं पृथुलं महत्.।
पदार्थ-विभागः : , द्रव्यम्
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अप्रधान¦ न॰ न प्रधानम्।
१ प्रधानभिन्ने मुख्यभिन्ने गौणे।
“प्रधानकर्म्मण्याख्यये लादीनाहुर्द्विकर्म्मणाम् अप्रधानेदुहादीनां ण्यन्ते कर्त्तुश्च कर्म्मणः” हरिः कर्म्मणोऽप्रधान-त्वञ्च अप्रधानक्रियाफलाश्रयत्वम्।
“प्राधान्यं हि विधेर्यत्रप्रतिषेधेऽप्रधानतेति” भाट्टाः
२ अनुत्कृष्टे अस्य त्रिलि-ङ्गत्वमपीष्यते।
“अप्रधानः प्रधानः स्यात् सेवते यदिपार्थिवम्। प्रधानीऽप्यप्रधानः स्याद्यदि सेवाविवर्जितः” नीति॰।
३ प्रधानकर्म्माङ्गे न॰
“अप्रधानकालं सकृदसन्नि-पातात्” कात्या॰
१ ,
७ ,
१५ , अयमर्थः।
“वसन्तेब्राह्मणोऽग्नीनादघीतेत्यनारभ्याधीतमप्याधानमग्निहोत्रादी-नामङ्गमिति कृत्वा चिन्त्यते किमङ्गं सत् आधानं प्रतिकर्मप्रतिप्रयोगं च भेदेन कर्त्तव्यम् उत सर्व्वप्रयोगाणां साधा-रणं सकृदिति। तत्र कर्म्माङ्गत्वे प्रयाजाद्यङ्गवत् प्रतिकर्म-भेदेन कर्त्तव्यम् न च वहिःकालत्वेनागृह्यमाणविशेषता,यद्यस्यानन्तरं क्रियते तत्तदर्थमित्यानन्तर्य्येण विशेषग्रह-णात्। तस्मात् प्रतिकर्मभेदेनाधानप्राप्ताविदमुच्यते अप्र-धानकालं यदङ्गमाधानसदृशम् तत्सकृदेव कर्त्तव्यम् न भेदेनकर्मण आदौ। कुतः? असंनिपातात् न चैतत् कस्यचित्कर्मणः प्रक्रमे कर्ममध्ये वा संनिपतितम् येन विशेषग्रहणंस्यात् किन्तु यदेव किञ्चिदग्निकार्य्यं निमित्तवशात्-कामवशाद्वा यथाकामं प्राप्तम् तदर्थमाधास्येऽग्नीनिति, नतु कञ्चिदेव कर्मविशेषमभिसंधायाधानम् एवमनभि-संहित्कर्मविशेषेण सर्योद्देशेनाधाने कृते यद्यपि कारण-वशात् किञ्चित् कर्म प्रथममापतति तथापि न तादर्थ्यमेवभवति प्रथमावस्थायामेव सर्वाथत्वावधारणात् तस्मात्अप्रधामकालीनत्वात् मकृदेव कार्य्यामिति” कात्या॰ व्या॰। [Page0262-b+ 38]
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अप्रधान¦ n. (-नं) Subordinate, secondary. E. अ neg. प्रधान principal: (al- ways neuter.)
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अप्रधान [apradhāna], a. Subordinate, secondary, inferior; आवां तावदप्रधानौ H.2. -नम् (˚ता, ˚त्वम्)
Subordinate or secondary state, inferiority.
A secondary or subordinate act. (The word अप्रधान usually occurs in the neuter gender either by itself, or as an attribute to a noun, or as last member of comp.)
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अप्रधान/ अ-प्रधान mfn. not principal , subordinate , secondary Pa1n2. 2-3 , 19 , etc.