अभिमन्थ
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अभिमन्थः, पुं, (अभि मथ्यते चक्षुः पीड्यतेऽनेन, अभि + मन्थ + करणे घञ् ।) चक्षूरोगः । इति त्रिकाण्डशेषः ॥ अधिमन्थ इति वैद्यके पाठः । तस्य निदानसम्प्राप्तिरूपाणि । “वृद्धैरेतैरभिष्यन्दैर्नराणामक्रियावतां । तावन्तस्त्वधिमन्थाः स्युर्नयने तीव्रवेदनाः ॥ उत्पाट्यत इवात्यर्थं नेत्रं निर्म्मथ्यते तथा । शिरसोऽर्द्धञ्च तं विद्यादधिमन्थं स्वलक्षणैः” ॥ स तु चतुर्विधः । यथा । “हन्याद्दृष्टिं श्लैष्मिकः सप्तरात्रादधिमन्थो रक्तजः पञ्चरात्रात् । षड्रात्रा- द्वै वातिकः संनिहन्यान्मिथ्याचारात् पैत्तिकः सद्य एव” ॥ इति माधवकरः ॥
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अभि(धि)मन्थ¦ पु॰ अभि(धि)मथ्नाति नेत्रम्।
“वृद्धैरेतैरभिष्य-न्दैर्नराणामक्रियावताम्। तावन्तस्त्वभि(धि)मन्थाः स्युर्नयनेतिव्रवेदने” इति माधवोक्ते
१ नेत्ररोगभेदे भावे घञ्।
२ भृशमन्थने। अव्ययी॰। मन्थदण्डस्याभिमुख्येऽव्य॰।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अभिमन्थ¦ m. (-न्थः) Ophthalmia, disease of the eyes. E. अभि, and मन्थ to agitate, घञ् affix; also read अधिमन्थः।
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अभिमन्थ/ अभि-मन्थ m. (ophthalmia)= अधिमन्थSee.