अभिमानः

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

अभिमानः, पुं, (अभि + मन् + भावे घञ् ।) अर्था- दिना दर्पः । तत्पर्य्यायः । अहङ्कारः २ गर्ब्बः ३ ज्ञानं ४ बोधः ५ प्रणयः ६ प्रेमप्रार्थना ७ हिंसा ८ हननं ९ । इत्यमरभरतौ ॥ स्मयः १० अवलेपः ११ दर्पः १२ अवश्यायः १३ टङ्कः १४ । इति जटाधरः ॥ अपि च । “गर्ब्बो मदोऽभिमानः स्यादहङ्कारस्त्वहङ्कतिः । स्यादुद्धतमनस्कत्वे मानश्चित्तसमुन्नतिः । अहङ्कारस्य पर्य्याय इति केचित् प्रचक्षते” ॥ इति शब्दरत्नावली ॥

Apte

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

अभिमानः [abhimānḥ], 1 Pride (in a good sense), self-respect, honourable or worthy feeling; सदाभिमानैकधना हि मानिनः Śi.1.67; त्यक्त्वा जातिकुलाभिमानमुचितम् Bh.3.5. अभिमानधनस्य गत्वरैः Ki.2.19; संकल्पयोनेरभिमानभूतम् Ku.3.24.

Selfconceit, pride, arrogance, haughtiness, egotism, highopinion of oneself; शिथिल˚ नाः संवृत्ताः M.2, Bh.3.46, Bg.16.4.; (अतिमानः is another reading) ˚वत् proud, conceited.

Referring all objects to self, the act of अहंकार, personality, misconception (मित्याज्ञानम्), see अहंकार.

Conceit, conception; supposition, belief, opinion; मुनिरस्मि निरागसः कुतो मे भयमित्येष न भूतये$भिमानः Ki.13.7.

Knowledge, consciousness (बुद्धि, ज्ञान); साधारण्याभिमानतः S. D.

Affection, love.

Desire, wishing for.

Laying claim to.

Injury, Killing, seeking to injure.

A sort of state occasioned by love. -नम् Authority (प्रमाण); ये चरन्त्यभिमानानि सृष्टार्थ- मनुषङ्गिणः Mb.12.168.23. -Comp. -शालिन् a. proud.-शून्य a. void of pride or arrogance, humble.