अभिशस्त
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अभिशस्तः, त्रि, (अभि + शन्स + क्तः ।) परस्त्रियां परपुरुषे वा मैथुनं प्रति मिथ्यादूषितः । मैथुनं प्रति आहूतः । इति केचित् । उपपन्नपातकः । इति केचित् । मिथ्यादूषितमात्रं । इति केचित् । इति भरतः ॥ तत्पर्य्यायः । आक्षारितः २ क्षारितः ३ । इत्यमरः ॥ (प्राप्तापवादः । अभिपक्रुष्टः । “वत्सस्य ह्यभिशस्तस्य पुरा भ्रात्रा यवीयसा । नाग्निर्ददाह रोमाणि सत्येन जगतः स्पृशः” ॥ इति मनुः । विनिन्दितः । विगर्हितः । पातक- कर्त्ता । “पापरोग्यभिशस्तश्च दाम्भिको रसविक्रयीः” । इति मनुः ।)
अमरकोशः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अभिशस्त वि।
मैथुननिमित्तं_मिथ्यादूषितः
समानार्थक:आक्षारित,क्षारित,अभिशस्त
3।1।43।1।3
आक्षारितः क्षारितोऽभिशस्ते सङ्कसुकोऽस्थिरे। व्यसनार्तोपरक्तौ द्वौ विहस्तव्याकुलौ समौ॥
पदार्थ-विभागः : , द्रव्यम्, पृथ्वी, चलसजीवः, मनुष्यः
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अभिशस्त¦ त्रि॰ अभि + शन्स--क्त। अयं परस्त्रियं गच्छतीत्या-दिना मिथ्यावाक्येन मैथुनविषयकदोषारोपो यस्मिन्जने कृतः तस्मिन्।
“अभिशस्तो मृषा कृच्छ्रं चरेदाग्नेयमेव वा” या॰।
“नियम्य प्रयतोवाचमभिशस्तांस्तु वर्ज्जयेत्” स्मृतिः। अभि + शस--बधे क्त।
३ हिंसिते
२ आक्रान्ते च त्रि॰।
“आतुरामभिशस्तां वा चौरव्याघ्रादिभिर्भयैः” मनुः।
“अभि-शस्तामाक्रान्तामिति” प्रा॰ त॰ रघु॰। उभयतः भावे--क्त
४ आकोशे,
५ अपवादकथने
६ हिंसने
७ अभिशापेच न॰।
“एवञ्चैव नरश्रेष्ठः रक्ष्या एव द्विजातयः। शाप-राधानपि हि तान् विषयान्ते समुत्सृजेत् अभिशस्तमपिह्येषां कृपायोत विशाम्पते” ! भा॰ शा॰ प॰।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अभिशस्त¦ mfn. (-स्तः-स्ता-स्तं)
1. Calumniated, falsely accused.
2. Defamed, infamous.
3. Sinful, wicked.
4. Asked, wanted. E. अभि implying opposition, शंस to praise, and affix of the part. past क्त; the nasal being dropped.
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अभिशस्त [abhiśasta], p. p.
Charged, falsely accused, calumniated, abused, insulted; यानि मिथ्याभिशस्तानां पतन्त्यश्रूणि राघव Rām.2.1.59; Ms.8.116,373; Y.1. 161;3.284.
Hurt, injured, attacked (supposed to be from अभिशस्); देवि केनाभिशस्तासि केन वासि विमानिता Rām.; अभिशस्तं प्रपश्यन्ति दरिद्रम् पार्श्वतः स्थितम् Mb.12.8. 14. Ms.11.112 threatened.
Cursed (for अभिशप्त).
Wicked, sinful, infamous. -स्तम् = अभिशस्ति q. v.
अभिशस्त [abhiśasta], p. p. Hurt, attacked.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अभिशस्त/ अभि-शस्त mfn. accused , blamed , calumniated
अभिशस्त/ अभि-शस्त mfn. defamed , infamous MBh. etc.
अभिशस्त/ अभि-शस्त mfn. threatened Mn. xi , 112
अभिशस्त/ अभि-शस्त mfn. See. also s.v.
अभिशस्त/ अभि-शस्त mfn. perf. Pass. p. fr. अभि-शंस्, See. , but sometimes( e.g. Comm. on MBh. v , 1277 and on Mn. xii , 112 )derived fr. अभि-शस्, which does not occur.
Vedic Rituals Hindi
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अभिशस्त पु.
(वह) जो नैतिक पाप का दोषी है (जो आत्महत्या करता है, उसके लिए प्रयुक्त पारिभाषिक शब्द), वसि.ध.सू. 23.14-16. इस प्रकार के व्यक्ति के सपिण्ड लोगों को उसके लिए कोई मृत्यु सम्बन्धी कृत्य अनुष्ठित नहीं करना पड़ता है। आप.ध.सू. 1.7.21.8 के अनुसार, वह ऐसा व्यक्ति है जो किसी ब्राह्मण अथवा ब्राह्मणी जो आत्रेयी होती है, की हत्या करता है। हरदत्त गौ.ध.सू. 2.41 पर भाष्य करते हुए ‘अभिशस्त’ को ‘उपपातकी’ के रूप में निरूपित करते हैं।