अभिषव
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अभिषवः, पुं, (अभि + सु + अप्, गुणः षत्वञ्च । यज्ञः । स्नानं । मद्यसन्धानं । तत्तु चिरस्थापित मदोत्पादकद्रव्यं । इति मेदिनी ॥ यज्ञस्नानं सोमलतापानञ्च । तत्पर्य्यायः । सूत्या २ सवनं ३ । इत्यमरः ॥ (“भवेदभिषवः स्नाने मद्ये सन्धानयज्ञयोः” । इति मेदिनी)
अभिषवम्, क्ली, काञ्जिकं । इति हलायुधः ॥ का~जि इति भाषा ।
अमरकोशः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अभिषव पुं।
सोमलताकण्डनम्
समानार्थक:सुत्या,अभिषव,सवन
2।7।47।1।4
स्वाध्यायः स्याज्जपः सुत्याभिषवः सवनं च सा। सर्वैनसामपध्वंसि जप्यं त्रिष्वघमर्षणम्.।
पदार्थ-विभागः : , क्रिया
अभिषव पुं।
मद्यसन्धानम्
समानार्थक:सन्धान,अभिषव
2।10।42।1।2
सन्धानं स्यादभिषवः किण्वं पुंसि तु नग्नहूः। कारोत्तरः सुरामण्ड आपानं पानगोष्ठिका॥
पदार्थ-विभागः : , क्रिया
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अभिषव¦ पु॰ अभि + सू--अप्।
१ यज्ञाङ्गस्नाने,
२ निष्पीडने,
३ सुरोत्पादनादिव्यापारे,
४ सोमलतापाने,
५ तत्कण्डनेच
“अद्र्यादानप्रभृति त्रिपर्य्यायानभिषवान् करोति” कात्या॰
१० ,
१ ,
४ ।
“निर्यात्य राजानमभिषुण्वन्ति व्याख्यातोऽभि-षव” इति कर्क॰।
“आप्यायनाभिषवाश्वदाभ्येषु च” कात्या॰
७ ,
६ ,
२८ । सर्वजित् महाव्रतः संवत्सरदीक्षः सप्ताहाभिषव-स्तिस्र उपसदः कात्या॰
“संवत्सरादूर्द्धं सप्ताहेऽतीतेऽभि-षवः सूत्या” कर्क॰।
६ स्नाने।
“जपोपवासाभिषवैर्मुनी-नाम्” किरा॰। करणे अप्।
७ अङ्गुल्यामिति निरु॰सोमकण्डनसाधनत्वात् तथात्वम्। आधारे अप्।
८ यज्ञे।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अभिषव¦ m. (-वः)
1. Religious bathing, ablution preparatory to religious rites.
2. Sacrifice.
3. Bathing in general.
4. Drinking the juice of the acid Asclepias.
5. Ferment, yeast, any substance producing vinous fermentation. n. (-वं) Sour gruel. See काञ्जिका। E. अभि, and मु to mix, to stir, अप् affix; and स is changed to ष।
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अभिषव [abhiṣava], see under अभिषु.
अभिषवः [abhiṣavḥ], [अभि-सु-अप्]
Extracting or pressing out the Soma juice. चक्रुस्ते विधिवद्राजंस्तथैवाभिषवं द्विजाः Mb.14. 88.21.
Distillation or extraction (of liquors &c.).
Religious bathing, ablution preparatory to religious rites.
Bathing or ablution (in general); जपोपवासा- भिषवैर्मुनीनाम् Ki.3.28.
Drinking the Soma juice.
A sacrifice in general.
Ferment, yeast; any substance producing fermentation.
A finger used in extracting Soma juice (Nir.).
Coronation; रामाभिषवसंयुक्ताश्चक्रुरेव कथा मिथः Rām.2.6.16. -वम् Sour gruel.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अभिषव/ अभि-षव etc. See. अभि-षु.
अभिषव/ अभि-षव m. pressing out (the juice of the सोमplant) A1s3vS3r. Ka1tyS3r.
अभिषव/ अभि-षव m. distillation L.
अभिषव/ अभि-षव m. religious bathing , ablution (preparatory to religious rites) L.
अभिषव/ अभि-षव m. drinking सोमjuice , sacrifice L.
अभिषव/ अभि-षव m. ferment , yeast , any substance producing vinous fermentation L.
अभिषव/ अभि-षव n. sour gruel VP.
Vedic Rituals Hindi
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अभिषव पु.
(अभि + सु + अच्), (सोम का) सवन, भा.श्रौ.सू. 7.2.4.5 (पृष्ठ्य दिनों में ‘द्वादशकृत्वः, अष्टकृत्वः एकादशकृत्वः, छन्दोम दिवसों पर उपांशु अभिषव)।