अभिष्यन्द
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अभिष्यन्दः, पुं, (अभि + स्यन्द + घञ् । “अनुविप- र्य्यभिनिभ्यः स्यन्दतेरप्राणिषु” इति षत्वं ।) अति- वृद्धिः । आस्रावः । “अलकामतिवाह्यैव वसतिं वसुसम्पदाम् । स्वर्गाभिष्यन्दवमनं कृत्वेवोपनिवेशितम्” ॥ इति कुमारसम्भवे ।) चक्षूरोगविशेषः । इति मेदिनी ॥ तस्य निदानं सम्प्राप्तिश्च । यथा, -- “उष्णाभितप्तस्य जलप्रवेशाद्- दूरेक्षणात् स्वप्नविपर्य्ययाच्च ॥ स्वेदाद्रजोधूमनिषेवणाच्च इति भावप्रकाशः ॥
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अभि (स्य)ष्यन्द¦ पु॰ अभि + स्यन्द--भावे घञ् अप्राणिकर्त्तरि वा षत्वम्।
१ अतिवृत्तौ
२ स्रवणे
३ जलादिक्ष-रणे च। कर्त्तरि घञ्।
४ अधिके।
“खर्गाभिष्यन्दवमनमिति” कुमा॰।
“भूतपूर्ब्बमभूतपूर्ब्बं वा जनपदंपरदेशापवाहनेन स्वदेशाभिष्यन्दवमनेन वा निवेशयेदि-ति” कौटि॰। आधारे घञ्।
५ नेत्ररोगहेतौ।
“प्रावेणसर्ब्बे नयनामयास्ते भवन्त्यभिष्यन्दनिमित्तमूलाः”। तस्मा-दंभिष्यन्दमुदीर्यामाणमुपाचदेदाशु हिताय धीमान्’ सुश्रु॰। उष्णाभितप्तस्य जलप्रवेशाद्दूरेक्षणात् स्वप्नविपर्य्ययाच्च। स्वेदाद्रजोधूमनिषेवणाच्च छर्द्देर्विघाताद्वमनातियोगात्द्रवात्तथान्नान्निशि सेविताच्च विण्मूत्रवातक्रमनिग्रहाच्चप्रसक्तसंरोदनशोककोपाच्छिरोभिघातादतिमद्यपानात्। तथा ऋतूनाञ्च विपर्य्ययेण क्लेशाभिघातादतिमैथुनाच्च। वाष्पग्रहात् सूक्ष्मनिरीक्षणाच्च नेत्रे विकारान् जनयन्तिदोषाः। स च चतुर्विधः यथा। वातात् पित्तात्कफाद्रक्तादभिष्यन्दश्चतुर्विधः। प्रायेण जायते घोरः सर्वनेत्रामयाकरः। सुश्रु॰।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अभिष्यन्द¦ m. (-न्दः)
1. Great increase or enlargement.
2. Oozing or flow- ing.
3. Weakness of, or running at the eyes. E. अभि before स्यन्द to ooze or drop as a liquid, affix घञ्।
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अभिष्यन्द/ अभि-ष्यन्द m. oozing or flowing L.
अभिष्यन्द/ अभि-ष्यन्द m. running at the eyes Sus3r.
अभिष्यन्द/ अभि-ष्यन्द m. great increase or enlargement Ragh. Kum. (Cf. पित्ता-भिष्यन्द, रक्ता-भ्, वाता-भ्, श्लेष्मा-भ्)