अभिसार
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अभिसारः, पुं, (अभि + सृ + आधारे घञ् ।) बलं । युद्धं । सहायः । साधनं । इति धरणी ॥ स्त्री- पुंसयोरन्यतरस्यान्यतरार्थं सङ्केतस्थलगमनं । इत्य- लङ्कारशास्त्रं ॥ (“रतिसुखसारे गतमभिसारे मदनमनोहरवेशं” । इति गीतगोविन्दे । “एवं कृताभिसाराणां पुंश्चलीनां विनोदने” । इति साहित्यदर्पणे ।)
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अभिसार¦ पु॰ अभि + सृ--आधारादौ घञ्।
१ युद्धे,
२ साहाय्ये,
३ साघने
४ स्त्रियाः पुंसो वा संभोगार्थं निर्ज्जन-सङ्केतस्थानशमने च।
“आरब्धे रभसान्मया प्रियसखि!क्रीडाभिसारोत्सवे”। अभिसारप्रकारश्च।
“स्वेषु गात्रेषुसंलीना मूकीकृतविभूषणा”। अवगुण्ठनसंवीता कुल-जाऽभिसरेद्यदि। विचित्रोज्ज्वलवेशा तु वलन्नूपुरनि-स्वना प्रमोदस्मेरवदना स्याद्वेश्याऽभिसरेद्यदि। मदस्ख-लितसंलापा विभ्रमीत्पुल्ललोचना। आविद्धगति-सञ्चारा स्वात् प्रेष्याऽभिसरेद्यदि॥ क्षेत्र वाटी भग्नदेवा-लयो दूतीगृहं वनम्। मालयञ्ज श्मशानञ्च नद्यादीनां तटीतथा एवं कृताभिसाराणां पुश्चलीनां विनोदने, स्थानान्यष्टौतथा ध्वान्तच्छन्नेषु क्वचिदाश्रये” इति सा॰ द॰। कर्त्तरिघञ् अनुचरेपु॰
“अभिसारेण सर्वेण ततोयुद्धमवर्त्तत” भा॰ ब॰ प॰।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अभिसार¦ m. (-रः)
1. Strength.
2. War, battle.
3. A companion, a follower.
4. The instrument or agent.
5. An assignation, an appointment. E. अभि before सृ to go, affix घञ्।
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अभिसारः [abhisārḥ], 1 Going to meet (as a lover), appointment, assignation; रतिसुखसारे गतमभिसारे मदनमनोहरवेशम् Gīt.5.
The place where lovers meet by appointment, rendezvous; त्वरितमुपैति न कथमभिसारम् Gīt.6.
An attack, assault; श्वो$भिसारः पुरस्य नः Rām.
War, battle.
A follower, companion.
Might, power.
An instrument, means; अभिसारेण सर्वैण तत्र युद्धमवर्तत Mb.3.15.4.
A purificatory rite.
(˚राः pl.) N. of a people. -री N. of a town. -Comp. स्थानम् a place fit for making appointments; see under अभिसारिका below.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अभिसार/ अभि-सार etc. See. अभि-सृ.
अभिसार/ अभि-सार m. attack , assault R.
अभिसार/ अभि-सार m. meeting , rendezvous (of lovers) Sa1h. Gi1t. etc.
अभिसार/ अभि-सार m. " pay for coming " , messenger's pay Buddh.
अभिसार/ अभि-सार m. companion L.
अभिसार/ अभि-सार m. a purificatory rite L.
अभिसार/ अभि-सार m. ( एण) instr. (with सर्वेण)= सर्वा-भिसारेणSee. MBh. iii , 639 (See. लोहा-भिसारand अभीसार)
अभिसार/ अभि-सार m. pl. N. of a people MBh. etc.