अभिसारिका
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अभिसारिका, स्त्री, (अभिसरति कान्तनिर्द्दिष्ट- संकेतस्थानं गच्छति या, अभि + सृ + ण्वुल्, स्त्रियां टाप् ।) स्वीयादिषोडशनायिकामध्ये अष्टा- वस्थाविशिष्टाष्टनायिकान्तर्गतनायिकाभेदः अस्या लक्षनं । सङ्केतस्थले स्वयं गमनकर्त्री एवं प्रिय- गमनकारयित्री । अस्याश्चेष्टा । समयानुरूप- भूषनं । शङ्का । बुद्धिनैपुण्यं । कपटसाहसादिः । सा त्रिविधा । दिवाभिसारिका १ ज्योत्स्नाभि- सारिका २ अन्धकाराभिसारिका ३ । इति रस- मञ्जरी ॥ (“कान्तार्थिनी तु या याति संकेतं साभिसारिका” इत्युक्तलक्षणा कान्तप्रार्थनया स्वयं संकेतस्थान- गामिनीस्वस्थाने वाकान्तानयनकारिणी नायिका । यदुक्तं दर्पणकारैः । “अभिसारयते कान्तं या मन्मथवशंवदा । स्वयं वाभिसरत्येषा धीरैरुक्ताभिसारिका” ॥)
अमरकोशः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अभिसारिका स्त्री।
या_कान्तेच्छयारतिस्थानं_गच्छती_सा
समानार्थक:अभिसारिका
2।6।10।1।1
कान्तार्थिनी तु या याति संकेतं साभिसारिका। पुंश्चली धर्षिणी बन्धक्यसती कुलटेत्वरी॥
पदार्थ-विभागः : , द्रव्यम्, पृथ्वी, चलसजीवः, मनुष्यः
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अभिसारिका¦ स्त्री अभिसरति अभिसारयति वा कान्तं सङ्केत-स्थान अभि + सृ--णिच्--बा ण्वुल्।
१
“अभिसारयते कान्तया मन्मथवशंवदा। स्वय वाभिसरत्येषा धीरैरुक्ताभिसारिका” सा॰ द॰ उक्ते नायिकाभेदे
“अनभिज्ञास्त-मिस्राणां दुर्द्दिनेष्वभिसारिकाः” कुमा॰
“यः सञ्चरोऽभूद-भिसारिकास्राम्” रघुः।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अभिसारिका¦ f. (-का) A woman who makes or keeps an assignation. E. अभि before सृ to go, वुन् affix which leaves क, and टाप् fem. do. also अभिसारिणी।
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अभिसारिका [abhisārikā], A woman who either goes to meet her lover or keeps an appointment made by him; यत्रौषधिप्रकाशेन नक्तं दर्शितसंचराः । अनभिज्ञास्तमिस्राणां दुर्दिनेष्वभि- सारिकाः Ku.6.43; R.16.12; अभिसारयते कान्तं या मन्मथवशंवदा । स्वयं वाभिसरत्येषा धीरैरुक्ता$भिसारिका S. D.115; कान्तार्थिनी तु या याति संकेतं साभिसारिका Ak. The directions as to dress &c. to be observed by the different kinds of अभिसारिका are given in S. D.116. The S. D. further recommends the following 8 places as eligible spots for lovers to meet: (1) a field; (2) a garden; (3) a ruined temple; (4) the house of a female messenger; (5) forest; (6) caravansary (a place for pilgrims &c.); (7) a cemetery; and (8) the bank of a river; क्षेत्रं वाटी भग्नदेवालयो दूतीगृहं वनम् । मालयं च श्मशानं च नद्यादीनां तटी तथा ॥
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अभिसारिका/ अभि-सारिका f. a woman who goes to meet her lover or keeps an assignation Kum. vi , 43 Ragh. xvi , 12 , etc.