अमुक्त
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अमुक्तम्, क्ली, (मुच् + क्तः, न मुक्तः विरोधे नञ्- समासः ।) छुरिकाविशेषः । इति हलायधः ॥ हातछुरी इति भाषा । मुक्तिरहिते अत्यक्ते च त्रि ॥ (अप्राप्तमोचनः । अस्वतन्त्रः । “अमुक्ता भवता नाथ मुहूर्त्तमपि सा पुरा” । इति साहित्यदर्पणे । “अमुक्तो मानसैर्दुःखैरिच्छाद्वेषसमुद्भवैः” । इति महाभारते । खड्गादिकं । यदुक्तम्, -- “खड्गादिकममुक्तञ्च नियुद्धं विगतायुधम्” । इति ।)
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अमुक्त¦ त्रि॰ न मुक्तः विरोधे न॰ त॰। मुक्तभिन्ने
१ बद्धे
“सदाप्रहृष्टया भाव्यं व्यये चामुक्तहस्तया” मनुः।
२ ससंसारबन्ध-युक्ते च न मुच्यते सर्व्वदा योधैः। हातछुरी)।
३ छुरिकाभेदे न॰
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अमुक्त¦ mfn. (-क्तः-क्ता-क्तं)
1. Not loosed, not let go.
2. Not liberated from birth and death. n. (-क्तं) A weapon that is always grasped to be used, as a knife, &c. See मुक्तामुक्त, यन्त्रामुक्त, &c. E. अ neg. and मुक्त released.
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अमुक्त [amukta], a.
Not loosened, not let go.
Not liberated from recurring birth and death, not having got final beatitude. -क्तम् A weapon (a knife, sword &c.) that is always grasped and not thrown. चतुर्विधमायुधम् । मुक्तममुक्तं मुक्तामुक्तं यन्त्रमुक्तं चेति Dhanur. V.4. -Comp. -हस्त a. one whose hand is not open or free (to give), sparing, stingy (in a bad sense); frugal, economical, prudent (in a good sense); सदा प्रहृष्टया भाव्यं व्यये चामुक्तहस्तया Ms.5.15.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अमुक्त/ अ-मुक्त mfn. not loosed , not let go , not liberated from birth and death , not liberated from राहु, still eclipsed Vishn2us.
अमुक्त/ अ-मुक्त n. a weapon that is always grasped and not thrown (as a knife , a sword , etc. )