अये

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

अये, व्य, (इण + एच् ।) कोपः । विषादः । सम्भ्रमः । स्मरणं । इति मेदिनी ॥ सम्बोधनं । इति शब्द- रत्नावली ॥ (कोमलामन्त्रणे । “अये कान्ते मुग्धे- चटुलनयने चन्द्रवदने” । इत्युद्भटः । “अये कथं तातसारथिरश्वसेनः” । इति वेणीसंहारे ।)

वाचस्पत्यम्

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

अये¦ अव्य॰ इण्--एच्।

१ कोपे,

२ विषादे,

३ संभ्रमे,

४ स्मृतौ,

५ अबुद्धौ च।
“अये दक्षिणेन पुष्पवाटिकामालाप इवश्रूयते” शकु॰
“अये गौरीनाथ! त्रिपुरहर! शम्भो!त्रिनयन” ! सां॰ द॰।

शब्दसागरः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

अये¦ ind. Oh! ah! &c. an interjection of;
1. Recollection;
2. Fatigue;
3. Fear;
4. Passion; and
5. Calling. E. इ to go, एच् aff.

Apte

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

अये [ayē], ind.

As a vocative particle, or as a kind of gentle address. (= अयि); अये गौरीनाथ त्रिपुरहर शम्भो त्रिनयन Bh.3.123.

An interjection showing (a) 'surprise' or 'wonder' and translated by 'oh', 'ah', अये मातलिः Ś.6; अये कुमारलक्ष्मणः प्राप्तः U.1; अये मय्येव भ्रुकुटीधरः संवृत्तः U.5; (b) 'grief', 'dejection'; अये देवपादपद्मोपजीविनो$वस्थेयम् Mu.2. (alas !); (c) 'anger' अये अश्वमेध इति विश्वविजयिनां क्षत्रियाणां महानुत्कर्षनिकषः U.4; (d) 'fear', 'flurry', 'agitation'; (e) 'recollection'; (f.) 'fear'; (g) 'fatigue'.

Monier-Williams

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

अये ind. a vocative particle , an interjection (of surprise , recollection , fatigue , fear , passion , especially used in dramas , See. अयि).