अयोगवः

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

अयोगवः, त्रि, (अयैव कटिना गौर्वाणी यस्य सः, अच् । अयोगं दुष्टयोगं वाति वा + कः ।) वैश्यकन्यायां शूद्रादुत्पन्नसन्तानः । इति जटाधरः ॥ (“शूद्रादयोगवः क्षत्ता चाण्डालश्चाधमो नृणाम् । वैश्यराजन्यविप्रास जायन्ते वर्णसङ्कराः” ॥ इति मनुः । शूद्रात् वैश्यायां जातः प्रतिलोमजः सङ्कीर्णवर्णः । “प्रसाधनोपचारज्ञमदासं दासजीवनं । सैरिन्ध्रं वागुरावृत्तिं सूते दस्युरयोगवे” ॥ इति मनुः ।)

वाचस्पत्यम्

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

अयोगवः¦ पु॰ अय इव कठिना गौर्वाणी यस्य नि॰ अच्। अयोगं दुष्टयोगं वाति वा--क वा।
“शूद्रादयोगवःक्षत्ताचाण्डालश्चाधमोनृणाम्। वैश्यराजन्यविप्रासु जायन्ते वर्ण्ण-सङ्कराः इति मनूक्ते शूद्रात् वैश्यायां जाते प्रतिलोमजेसङ्कीर्णवर्णे।
“प्रसाधनोपचारज्ञमदासं दासजीवनम्सैरिन्ध्रं वागुरावृत्तिं सूते दस्युरयोगवे, मनुः। अयो-गवस्यायम् अण्। आयोगवः तज्जातिसम्बन्धिनित्रि॰ स्त्रियां ङीप्।
“भवन्त्यायोगवीष्वेते जातिहीनाःपृथक् त्रयः” मनुः।

Apte

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

अयोगवः [ayōgavḥ], (वा or वी f.) The son of a Sūdra man and Vaiśya woman; सैरिध्रं वागुरावृत्तिं सूते दस्युरयोगवे Ms.1. 32; see आयोगव; (his business is carpentry).