अरणिः

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

अरणिः, पुं, (ऋ + अनि ।) गणिकारिकावृक्षः । इति मेदिनी । सूर्य्यः । इति काशीखण्डं ॥

अरणिः, पुं, स्त्री, (ऋ + अनि ।) निर्म्मन्थ्यदारु । अग्निसाधनीभूतकाष्ठं । धर्षणद्वाराग्निजनककाष्ठं । इत्यमरः ॥ (अग्निमन्थनकाष्ठं । अग्न्युत्पादनाय यत्काष्ठं काष्ठान्तरेण घृष्यते तदरणिनामकं काष्ठं । “विपक्षवक्षोऽरणिमन्थनोत्थः प्रतापवह्नेरिव धूमलेखा” । इति धनञ्जयविजयव्यायोगे ।)

Apte

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

अरणिः [araṇiḥ], m., f. -णी f. [ऋ-अनि Uṇ.2.11; अरणिः अग्नेर्योनिः] A piece of wood (of the Śamī tree) used for kindling the sacred fire by attrition, the fireproducing wooden stick; प्रयच्छन्ति फलं भूमिररणीव हुताशनम् Pt.1.216. -णी (dual) The two pieces of wood used in kindling the sacred fire. धरण्योर्निहितो जातवेदाः Kaṭha. 4.8.

णिः The sun.

fire.

Flint.

N. of several fire-producing plants, particularly अग्निमन्थ. -णिः f.

A path, way.

Ved. Stinginess.

Discomfort; निररर्णि सविता साविषक् Av.1.18.2. -Comp. केतुः = अग्निमन्थ Premna Intergrifolia. -सुतः N. of Śuka, a celebrated sage (born from the seed of Vyāsa fallen upon an Araṇi at the sight of the nymph Ghṛitāchī); पितुः पादावगृह्णादरणीसुतः Mb.12.327.31.

Fire, agni; चितिं कृत्वा प्रवेक्ष्यामि समिद्धमरणीसुतम् Rām.5.13.39.