अरत्निः
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अरत्निः, पुं, (ऋ + कत्निः, रत्निः बद्धमुष्टिकरः, स नास्ति यस्य ।) विस्तृतकनिष्ठाङ्गुलिमुष्टिकहस्तः । कुर्परः । इति मेदिनी ॥ (“एकविंशतियूपास्ते एकविंशत्यरत्नयः” । इति रामायणे । कफोणिः । हस्तः । करतल- पार्श्वः । बद्धमुष्टिहस्तः । कील, घुसी इत्यादि भाषा । “पदा मूर्ध्नि महाबाहुः प्राहरत् विलपिष्यतः । तस्य जानु ददौ भीमो जघ्ने चैनमरत्निना” ॥ इति महाभारते ।)
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अरत्निः [aratniḥ], (m. or f.) [ऋ-कत्नि रत्निः स नास्ति यत्र]
The elbow; sometimes the fist itself.
A cubit of the middle length, from the elbow to the tip of the little finger, an ell; अरत्निस्तु निष्कनिष्ठेन मुष्टिना Ak.; मध्याङ्गुलि- कूर्परयोर्मध्ये प्रामाणिकः करः । बद्धमुष्टिकरो रत्निररत्निः स कनिष्ठिकः ॥ Halāy.; A measure 24 Aṅgulas (fingers); एकविंशति- यूपास्ते एकविंशत्यरत्नयः Rām.1.14.25. पञ्चारत्नयो रथपथः Kau. A.2.4. सममरत्नियुगे$युगचक्षुषः Ki.18.6.
The arm; अरत्निना चाभिहत्य शिरः कायादपाहरत् Mb.3.157.7.