अरुज

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

अरुजः, पुं, (रुजति, रुज् + क, नञ्समासः ।) आर- ग्बधवृक्षः । इति राजनिर्घण्टः ॥ सो~दालि इति भाषा । (स्वनामख्यातदानवविशेषः । “प्रह्लादोऽश्वशिराः कुम्भः संह्रादो गगनप्रियः । अनुह्रादो हरिहरौ वराहः संहरोऽरुजः” ॥ इति हरिवंशे ।)

वाचस्पत्यम्

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

अरुज¦ त्रि॰ नास्ति रुक् रोगो यस्य।

१ रोगशून्ये

२ अनुत्पन्न-रोगे च
“कोऽरुक् कोऽरुक्कोऽरुक्
“इति प्रश्ने” घृतभुग-मितभुगशाकभुक् सोऽरुगित्यद्भटः
“अरुक् सएवाप्यचलोमहांश्च मर्म्मोत्थितश्चापि विवर्ज्जनीयः” सुश्रुतः।

अरुज¦ पु॰ न रुजति रुज--क। (सोंदाल) इति ख्याते

१ वृक्षे। नास्ति रुजा यस्मात्

५ ब॰।

२ रोगाभावसाधने त्रि॰
“विषेभ्यः खलु सर्ब्बेभ्यः कर्णिकामरुजां स्थिराम्” सुश्रुतः।

३ दानवभेदे पु॰ दानवगणनायां हरिवं॰
“अनुह्रादो हरिहयोवराहः संहारोऽरुजः”।

६ त॰।

४ रोगशून्येनीरोगेच त्रि॰।
“अपाककठिनः स्थूलोग्रन्थिर्वर्त्मभवोऽरुजः” सु-श्रुतः।
“अरुजं वा ह्यतः शूनमन्तः क्लिन्नं स्रवत्यपि” सुश्रु॰।

Apte

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

अरुज [aruja], a.

Sound, healthy; यावत्स्वस्थमिदं शरीरमरुजम् Bh.3.88. v. l.

Not breaking, not suppurating.

That which destroys a disease. विषेभ्यः खलु सर्वेभ्यः कर्णिका- मरुजां स्थिराम् । Suśr.

Painless.

Brisk, gay; त्वत्कृते न हि सर्वं स्यात्प्रशान्तमरुजं जगत् Rām.7.84.16. -जः N. of a plant (आरग्वध; Mar. बाहवा).

Monier-Williams

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

अरुज/ अ-रुज mf( आ)n. painless (as a tumour , etc. ) Sus3r.

अरुज/ अ-रुज mf( आ)n. free from disease , sound Sus3r. etc.

अरुज/ अ-रुज mf( आ)n. brisk , gay R. vii , 84 , 16

अरुज/ अ-रुज m. the plant Cassia Fistula

अरुज/ अ-रुज m. N. of a दानवHariv. 14286.