अर्कव्रत
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अर्कव्रतम्, क्ली, (अर्कस्य व्रतं, षष्ठीतत्पुरुषः ।) आ- रोग्यसप्तम्यादि सूर्य्यव्रतं । इति स्मृतिः ॥ सूर्य्यस्य जलशोषणवत्प्रजाकरग्रहणं । यथा, -- “अष्टौ मासान् यथादित्यस्तोयं हरति रश्मिभिः । तथा हरेत् करान्राष्ट्रान्नित्यमर्कव्रतं हि तत्” ॥ इति मनुः ।
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अर्कव्रत¦ पु॰ अर्कस्याराधनार्थं व्रतम्। माघशुक्लसप्तम्यादौकर्त्तव्ये अर्काराधनार्थे
१ व्रते। अर्कस्येव व्रतम् नियमः।
“सहस्रगुणमुत्स्रष्टुमादत्ते हि रसान् रविः” इत्युक्तेर्यथारविणा लोकवृद्ध्यर्थं रसस्य ग्रहणमेवं प्रजापालनार्थमेव राज्ञाप्रजाभ्यो यत् कर्स्य ग्रहणं क्रियते तादृशे
“अष्टौ मासान्यथादित्यस्तोयं गृह्णाति रश्मिभिः। तथा हरेत् करंराष्ट्रान्नित्यंमर्कव्रतं हि तदिति” मनूक्ते राज्ञः
२ करादानभेदे।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अर्कव्रत¦ n. (-तं)
1. Levying taxes, subjecting the people to heavy imposts, drawing their wealth as the sun evaporizes water.
2. Periodical wor- ship of the sun. E. अर्क the sun, and व्रत observance.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अर्कव्रत/ अर्क--व्रत n. the rule or law of the sun( i.e. levying taxes , subjecting the people to imposts , or drawing their wealth as imperceptibly as the sun evaporates water) Mn. ix , 305.