अर्थ्य
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अर्थ्यम्, क्ली, (अर्थ + यत् ।) शिलाजतु । इत्यमर- मेदिनीकरौ ॥ अर्थहिते त्रि ॥
अर्थ्यः, त्रि, (अर्थे साधुः, तत्साधुरिति यत्, अर्था- दनपेतः, धर्म्मपथ्यर्थन्यायादनपेत इति यत्प्रत्ययः ।) पण्डितः । धनवान् । न्याय्यः । इत्यमरभरतौ । याच्यः । याचनार्थकार्थधातोः कर्म्मणि यः ॥ (अर्थयुक्तः । उदरार्थयुक्तः । “अर्थ्यामर्थपतिर्वाचमाददे वदतां वरः” । इति रघुवंशे । “वागीशं वाम्भिरर्थ्याभिः प्रणिपत्योपतस्थिरे” । इति कुमारसम्भवे ।)
अमरकोशः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अर्थ्य नपुं।
शिलाजतुः
समानार्थक:गैरेय,अर्थ्य,गिरिज,अश्मज,शिलाजतु
2।9।104।1।2
गैरेयमर्थ्यं गिरिजमश्मजं च शिलाजतु। वोलगन्धरसप्राणपिण्डगोपरसाः समाः॥
पदार्थ-विभागः : , द्रव्यम्, पृथ्वी, अचलनिर्जीवः, मूलकम्
अर्थ्य वि।
अर्थादनपेतः
समानार्थक:अर्थ्य
3।3।160।2।1
गृह्याधीनौ च वक्तव्यौ कल्यौ सज्जनिरामयौ। आत्मवाननपेतोऽर्थादर्थ्यौ पुण्यं तु चार्वपि॥
पदार्थ-विभागः : , शेषः
अर्थ्य वि।
आत्मवान्
समानार्थक:अर्थ्य
3।3।160।2।1
गृह्याधीनौ च वक्तव्यौ कल्यौ सज्जनिरामयौ। आत्मवाननपेतोऽर्थादर्थ्यौ पुण्यं तु चार्वपि॥
पदार्थ-विभागः : , द्रव्यम्, पृथ्वी, चलसजीवः, मनुष्यः
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अर्थ्य¦ त्रि॰ अर्थात् प्रयोजनादनपेतः यत्। सार्थके सप्रयोजने
“वागीशं वाग्भिरर्थ्याभिः प्रणिपत्योपतस्थिरे” कुमा॰।
“अर्थ्यामर्थपतिर्वाचम्” रघुः।
“स्तुत्यंस्तुतिभिरर्थ्याभिः” रघुः।
२ पण्डिते पु॰। अर्थस्य भावः यत्।
३ वस्तु-स्वभावे। अर्थादागतः।
४ न्याय्ये। अर्थ--कर्म्मणि यत्।
५ याचनाकर्म्मणि अर्थनीये। अर्थाय साधुः यत्।
६ अर्थ-साधने त्रि॰।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अर्थ्य¦ mfn. (-र्थ्यः-र्थ्या-र्थ्यं)
1. Intelligent, wise.
2. Wealthy.
3. Right, proper.
4. Fit to be asked or sought. n. (-र्थ्यं) Red chalk. E. अर्थ and यत् aff.
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अर्थ्य [arthya], a. [अर्थ्-कर्मणि ण्यत्]
Fit to be asked or sought for.
[अर्थादनपेतः, अर्थ-यत्] Fit, proper, suitable; अर्थ्यो विरोधः Mv.2.7.
Appropriate, not deviating from the sense, significant; स्तुत्यं स्तुतिभिरर्थ्या- भिरुपतस्थे सरस्वती R.4.6,1.59; Ku.2.3.
Rich, wealthy.
Wise, intelligent.
True, real; अर्थ्यं विज्ञापयन्नेव भरतं सत्यविक्रमम् Rām.6.127.25.
Expert in getting money (अर्थसंपादनचतुर); अर्थी येनार्थकृत्येन संव्रजत्यविचारयन् । तमर्थमर्थशास्त्रज्ञाः प्राहुरर्थ्याः सुलक्ष्मण ॥ Rām. 3.43.34. -र्थ्यम् Red chalk.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अर्थ्य mf( आPa1n2. 4-4 , 92 )n. = अर्थनीयSee. L.
अर्थ्य mf( आPa1n2. 4-4 , 92 )n. proper , fit R. Ragh. Kum.
अर्थ्य mf( आPa1n2. 4-4 , 92 )n. rich Pan5cat. Katha1s.
अर्थ्य mf( आPa1n2. 4-4 , 92 )n. intelligent , wise L.
अर्थ्य mf( आPa1n2. 4-4 , 92 )n. = ध्रुवL.
अर्थ्य n. red chalk L.
Vedic Rituals Hindi
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अर्थ्य वि.
(वह वस्तु) जो यज्ञ के अनुष्ठान के लिए उपयोगी है (दधि, आज्य, इत्यादि) बौ.श्रौ.सू. 12.8 उपयोगार्ह।