अलक्त
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अलक्तः, पुं, (न रक्तोऽस्मात्, रस्य लत्वं ।) वृक्षनि- र्यासविशेषः । लाहा । जौ इति च भाषा । तत्पर्य्यायः । राक्षा २ लाक्षा ३ जतु ४ यावः ५ द्रुमामयः ६ । इत्यमरः ॥ रक्षा ७ । इति भरतः । अरक्तः ८ । इत्यमरटीकायां भरतः ॥ जतुकं ९ यावकः १० अलक्तकः ११ रक्तः १२ । इति शब्दरत्नावली ॥ पलङ्कषा १३ कृमिः १४ वर- वर्णिनी १५ । इति जटाधरः ॥ तस्य गुणादिः । “लाक्षा पलङ्कषालक्ती यावो वृक्षामयो जतु । लाक्षा वर्ण्या हिमा बल्या स्निग्धा च तुवरालघुः ॥ अनुष्णा कफपित्तास्रहिक्काकासज्वरप्रणुत् । व्रणोरक्षतवीसर्पकृमिकुष्ठगदापहा ॥ अलक्तको गुणैस्तद्वद्विशेषाद्व्यङ्गनाशनः” । इति भावप्रकाशः ॥ * ॥ लाक्षारसः । आल्ता इति भाषा । तत्पर्य्यायः । अलक्तकः २ जतुरसः ३ रागः ४ निर्भर्त्सनः ५ जननी ६ जनकरी ७ सम्पद्या ८ चक्रवर्त्तिनी ९ । अस्य गुणाः । तिक्तत्वं । उष्णत्वं । कफवातरोगब्रणदोषनाशित्वं । कण्ठरोगशम- नत्वं । रुचिकारित्वञ्च । इति राजनिर्गण्टः ॥
अमरकोशः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अलक्त पुं।
लाक्षा
समानार्थक:लाक्षा,राक्षा,जतु,याव,अलक्त,द्रुमामय
2।6।125।1।5
लाक्षा राक्षा जतु क्लीबे यावोऽलक्तो द्रुमामयः। लवङ्गं देवकुसुमं श्रीसंज्ञमथ जायकम्.।
पदार्थ-विभागः : , द्रव्यम्, पृथ्वी, अचलनिर्जीवः, अचलनिर्जीववस्तु
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अलक्त¦ पु॰ न रक्नोऽस्मात्
५ ब॰ रस्य लत्वम्।
१ लाक्षारसे,स्वार्थे कन्। अलक्तकोऽप्यत्र
२ तद्धेतौ लाक्षायाञ्च।
“अलक्ताकाङ्कां पदवीं ततान” कुमा॰ रघुश्च।
“चिरोज्झि-[Page0387-b+ 38] तालक्तकपाटलेन” कुमा॰ गोरचनालक्तककुङ्कुमेनेति” तन्त्रम्।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अलक्त¦ m. (-क्तः) Lac, the red animal dye so called. E. अ neg. रक्त red, र being changed to ल; than what nothing is redder.
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अलक्तः [alaktḥ] क्तकः [ktakḥ], क्तकः [न रक्तो$स्मात्, रस्य लत्वम्, स्वार्थे कन् Tv.] The red resin of certain trees, red lac or sap (formerly used by women to dye certain parts of their body, particularly the soles of the feet and lip) (Mar. अळिता); (दन्तवाससा) चिरोज्झितालक्तकपाटलेन Ku.5. 34,68;7.58; बिम्बाधरालक्तकः M.3.5; अलक्तकाङ्कां पदवीं ततान R.7.7; स्त्रियो हृतार्थाः पुरुषं निरर्थं निष्पीडितालक्तकवत्त्यजन्ति Mk.4.15. -Comp. -रसः red lac, juice; अलक्तरसरक्ता- भावलक्तरसवर्जितौ । अद्यापि चरणौ तस्याः पद्मकोशसमप्रभौ Rām. 2.6.18. -रागः the red colour of alakta.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अलक्त m. (said to be for अरक्त) , red juice or lac (obtained from the red resin of certain trees and from the cochineal's red sap) L.