अवकीर्ण
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अवकीर्णः, त्रि, (अव + कॄ + क्त ।) अवचूर्णितः । तत्पर्य्यायः । अवध्वस्तः २ । इति हेमचन्द्रः ॥ (विस्तृतः । प्रसृतः । विक्षिप्तः । “भुक्तानि यौवनसुखानि यशोऽवकीर्णे राज्ये स्थितं स्थिरधिया चरितं तपोऽपि” । इति नागानन्दे । उल्लङ्घितः । अतिक्रान्तः ।)
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अवकीर्ण¦ त्रि॰ अव + कॄ--क्त।
१ व्याप्ते
“चतुष्कपुष्पप्रकाराव-कीर्ण्णः कुमा॰।
२ चूर्ण्णिते
३ ध्वस्ते च” भावे क्त।
४
“अवकीर्णित्वे,ब्रह्मचर्य्यव्रतभङ्गे। अवकीर्णनिमित्तं तु ब्रह्महत्या-व्रताचरेत्”। अङ्गि॰।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अवकीर्ण¦ mfn. (-र्णः-र्णा-र्णं) I. Coarsely pounded.
2. Scattered.
3. Dis- regarded, violated. E. अव implying separation, कॄ to scatter in the irregular part. past.
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अवकीर्ण [avakīrṇa] र्णिन् [rṇin], र्णिन् See under अवकृ.
अवकीर्ण [avakīrṇa], p. p.
Scattered, filled, covered over; किमैपति रजोभिरौर्वरैरवकीर्णस्य मणेर्महार्घता Śi.16.27.
Coarsely pounded.
Destroyed; अवकीर्णो हि समरे वीरो दुष्प्रज्ञया तदा Mb.15.16.11.
Violated (as the vow of a ब्रह्मचारी), degraded.
Declining, dilapidating; दृष्ट्वा तथा$वकीर्णं तु राष्ट्रम् Mb.9.41.16.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अवकीर्ण/ अव-कीर्ण mfn. who has spilt his semen virile , i.e. violated his vow of chastity TA1r. , poured upon , covered with , filled MBh. i , 7840 , etc. , (See. सप्त द्वारा-वकीर्ण)