अवनेजनम्

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

अवनेजनम्, क्ली, (अव + निज् + ल्युट् ।) पिण्ड- दानार्थमास्तृतकुशोपरि जलसेचनं यथा ब्रह्म- पुराणम्, -- “सपुष्पं जलमादाय तेषां पृष्ठे पृथक् पृथक् । अप्रदक्षिणं नेनिज्यात् गोत्रनामानुमन्त्रितं ॥ पितुरवनेजनं मूलदेशे पितामहप्रपितामहयोस्तु अवनेजनं मध्यदेशाग्रदेशयोः । मातामहादीना- मप्येवं । इति । पिण्डोपरि जलसेचनं । यथा ब्रह्मपुराणं, -- “ततो दर्भेषु विधिवत् सम्मार्ज्य च करन्ततः । प्रक्षाल्य च जलेनाथ त्रिराचम्य हरिं स्मरेत् । “तेभ्यः संस्रवपात्रेभ्यो जलेनैवावनेजनं । दत्त्वात्र पितरश्चेति पठेच्चोदङ्मुखस्थितः” ॥ इति च श्राद्धतत्त्वं ॥ (प्रक्षालनं । “न कुर्य्यात् गुरुपुत्त्रस्य पादयोश्चावनेजनम्” । इति मनुः ।)

Apte

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

अवनेजनम् [avanējanam] अवनेजनी [avanējanī] अवनेज [avanēja], अवनेजनी अवनेज 1 Washing, ablution; पादावनेजसरितः शमलानि हन्तुम् Bhāg.11.6.19. न कुर्याद् गुरुपुत्रस्य पादयोश्चावनेजनम् Ms.2.29.

Washing off. ablution.

Water for washing. ऋतं हस्तावनेजनम् Av. II.3.13. foot-bath; आपः पादावनेजनीः Ait. Br. आपस्ते$ ङ्घ्ऱ्यवनेजन्यस्त्रींल्लोकान् शुचयो$पुनन् Bhāg.1.41.15.

Sprinkling water on the darbha grass at a Srāddha ceremony.

Purana index

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

--a ceremonial in a श्राद्धा। M. १७. ४७.