अवपात
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अवपातः, पुं, (अव + पत् + घञ् ।) रन्धं । गर्त्तः । इति हेमचन्द्रः ॥ अधःपतनं ॥ (गजादीनां ग्रह- णार्थं कृतस्तृणादिना प्रच्छन्नो गर्त्तः । यथा, -- “अवपातस्तु हस्त्यर्थे गर्त्तश्छन्नस्तृणादिना” । इति यादवः । “रोधांसि निघ्नन्नवपातमग्नः करीव वन्यः परुषं ररास” । इति रघुवंशे । नाटकादौ भयादिजनितपलायन- सम्भ्रमादिवर्णनेन प्रस्तुतस्य परिवर्त्तः । यथा, -- “अवपातन्तु निष्क्राम-प्रवेश-त्रास-विद्रवैः” । इति दशरूपे ।)
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अवपात¦ पु॰ अव + पत--भावे घञ्। अधःपतने। पत-णिच्--भावे अच्।
२ पातने
“शस्त्रावपाते गर्भस्य पातने
“चोत्तमोदमः” या॰ स्मृ॰। आधारे घञ्।
३ गर्त्ते
“अवपा-तस्तु हस्त्यर्थे गर्त्ते छन्ने तृणादिना” इति यादवोक्ते गज-घारणार्थे
४ गर्त्तभेदे च
“रोधांसि निघ्नन्नवपातमग्नम्” रघुः
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अवपात¦ m. (-तः)
1. A hole or pit for catching game in.
2. Descent, descend- ing. E. अव below, पत to go or fall, घञ् aff.
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अवपातः [avapātḥ], 1 Falling down; जलं कूलावपातेन प्रसन्नं कलुषायते Mk.9.24; अधश्चरणावपातम् Bh.2.31 falling down at the feet; (fig.) cringing.
Descent, descending; शस्त्रावपातः Y.2.277; कपोत˚ H.1; श्येन˚ चकिता Māl. 8.8. sudden swoop or pouncing.
A hole, pit.
Particularly, a hole or pit for catching elephants; अवपातस्तु हस्त्यर्थे गर्ते छन्ने तृणादिना Yādava; रोधांसि निघ्नन्नवपात- मग्नः करीव वन्यः परुषं ररास R.16.78. The Mātaṅgalīlā 1.1 enumerates the methods of catching elephants as follows वारीकर्म वशाविलोभनविधिभ्य चानुगत्या तथैवापातेन ततो$- वपातत इतीहेभग्रहः पञ्चधा ।
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अवपात/ अव-पात m. falling down Mr2icch.
अवपात/ अव-पात m. ( अन्-neg. ) AitBr. (See. शस्त्रा-वप्)
अवपात/ अव-पात m. descent , descending upon
अवपात/ अव-पात m. flying down Hit.
अवपात/ अव-पात m. a hole or pit for catching game in Ragh. xvi , 78