अवाच्
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अवाक्, [च्] त्रि, (नास्ति वाक् यस्य सः ।) वाक्य- रहितः । इत्यमरः ॥ वोवा इति भाषा । क्विबन्त- वच्धातोर्नञ्समासेऽयं प्रयोगः ॥ दक्षिणं । अधो मुखं । एतदर्थयोः अवपूर्ब्बान्चधातोः प्रयोगः ॥
अमरकोशः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अवाच् वि।
दक्षिणदिक्
समानार्थक:अवाची,अवाच्
1।3।2।2।1
उत्तरा दिगुदीची स्याद्दिश्यं तु त्रिषु दिग्भवे। अवाग्भवमवाचीनमुदीचीनमुदग्भवम्. प्रत्यग्भवं प्रतीचीनं प्राचीनं प्राग्भवं त्रिषु। इन्द्रो वह्निः पितृपतिर्नैरृतो वरुणो मरुत्.
अवयव : दक्षिणदिशि_भवम्,दक्षिणदिशायाः_ग्रहः,दक्षिणदिग्गजः
स्वामी : दक्षिणदिशायाः_स्वामी
सम्बन्धि2 : दक्षिणदिशि_भवम्,दक्षिणदिशायाः_स्वामी,दक्षिणदिशायाः_ग्रहः,दक्षिणदिग्गजः
वैशिष्ट्यवत् : दक्षिणदिशि_भवम्
पदार्थ-विभागः : , द्रव्यम्, दिक्
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अवाच्¦ त्रि॰ अवाञ्चति अव + अन्च--क्विप्।
१ अधोमुखगते,
“अवाक्शिरसमुतपादम्” भट्टिः। अवरे
२ देशे,
३ कालेच।
४ दक्षिणस्यां दिशि स्त्री ङीप्। नास्ति वाक् यस्य
६ ब॰।
५ वाक्यरहिते त्रि॰ वागिन्द्रियशून्ये
६ ब्रह्मणि[Page0449-a+ 38] न॰।
“अचक्षुष्कमश्रोत्रममनोऽतेजस्कम्” शत॰ ब्रा॰पूर्वार्थे औ अवाञ्चौ अत्र अवाचौ इत्यादिभेदः। कालाद्यर्थेप्रथमादीनां स्थानेऽस्ताति तस्यलुक्।
७ अवरकालादावर्थेअव्य॰। अञ्चतेर्गत्यर्थत्वे नलोपः पूजार्थत्वे तु न नलोपः। उच्यते प्रशस्यते वाक् स्तुतिः।
८ तद्रहिते च
“दुष्प्राव्यो-ऽवहन्तेदवाचः” ऋ॰
४ ,
२५ ,
६ , अवाचःस्तुति रहिताःभा॰ भवादौ ख। अवाचीनस्तद्भवादौ त्रि॰। तिसृभि-र्भस्त्रावाचीनविला” ता॰ ब्रा॰
“अवाचीनविला अवाङ्मुख-विला” भा॰। दिगा॰ यत्। अवाच्यस्तद्भवादौ त्रि॰।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अवाच्¦ mfn. (-वाक्) Dumb. E. अ priv. वाच् speech. [Page068-b+ 60]
अवाच्¦ or अवाञ्च् mfn. (-वाङ्-वाची-वाक्)
1. Downlooked, headlong.
2. South. ind. (-वाक्)
1. South, southern.
2. Downwards. f. (-वाची)
1. The south quarter.
2. The lower regions. E. अव down, downwards, अञ्च् to go, क्विप् affix; the south being considered as below.
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अवाच् [avāc], a. [न. ब.] Speechless, dumb. n. Brahman. -Comp. -मनसगोचर a. beyond the power of thought and words, indescribable and inconceivable. -श्रुति a. deaf and dumb.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अवाच्/ अ-वाच् mfn. id. S3Br. xiv VarBr2S.