अश्वविद्
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अश्ववित्, [द्] पुं, (अश्वं अश्वविद्यां वेत्तीति । अश्व + विद् + क्विप् ।) नलराजः । इति त्रि- काण्डशेषः ॥ (नलस्य राज्ञोऽश्वविद्याज्ञता वर्णिता भारते । यथा । “बाहुकस्तमुवाचाथ देहि विद्यामिमां मम । मत्तोऽपि चाश्वहृदयं गृहाण पुरुषर्षभ ! ॥ ऋतुपर्णं ततो राजा बाहुकं कार्य्यगौरवात् । हयज्ञानस्य लोभाच्च तं तथेत्यब्रवीद्वचः ॥ यथोक्तं त्वं गृहाणेदमक्षाणां हृदयं परं । निक्षेपो मेऽश्वहृदयं त्वयि तिष्ठतु बाहुक” ॥ बाहुको बाहुकवेशधारी नलः ।)
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अश्वविद्¦ पु॰ अश्वं हयहृदयं वेत्ति विद--क्विप्
६ त॰।
१ नल-नृपतौ तस्याश्वहृदयज्ञता वर्ण्णिता” भा॰ व॰ प॰
७२ अध्या॰। यथा
“ऋतुपर्ण प्रति बाहुकरूपस्य नलस्योक्तिः” बाहुकस्तमु-[Page0514-a+ 38] वाचाथ देहि विद्यामिमां मम। मत्तोऽपि चाश्वहृदयंगृहाण पुरुषर्षभ!। ऋतुपर्णस्ततोराजा बाहुकं कार्य्य-गौरवात्। हयज्ञानस्य लोभाच्च तं तथेत्यब्रवीद्वचः। यथोक्तं त्वं गृहाणेदमक्षाणां हृदयं परम्। निक्षेपोमे-ऽश्वहृदयं त्वयि तिष्ठतु बाहुक” !। अश्वं विन्दते विद--क्विप्।
२ अश्वलब्धरि त्रि॰
“परिणोद् अश्वमश्वविदो गोमदि” ऋ॰
९ ,
६१ ,
३ ।
“अश्वविदे अश्वस्य लब्धरि” भा॰।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अश्वविद्¦ m. (-वित्)
1. A name of NALA, a king and hero of several poems.
2. A jockey. E. अश्व and विद् who knows.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
अश्वविद्/ अश्व--विद् m. (1. विद्) , " skilled in training horses " , a N. of नलL.
अश्वविद्/ अश्व--विद् mfn. (3. विद्) , procuring horses RV. ix , 55 , 3 ; 61 , 3.