अष्टवर्गः

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

अष्टवर्गः, पुं, (अष्टानां औषधविशेषानां रविप्रभृ- तीनां वा वर्गः ।) औषधविशेषाष्टकं । तद्यथा । ऋषभः १ जीवकः २ मेदः ३ महामेदः ४ ऋद्धिः ५ वृद्धिः ६ काकोली ७ क्षीरकाकोली ८ । इति मलिनोऽथ विपच्चैव हानिर्मृत्युर्भवेत्तथा । द्व्यादिरेखा द्व्यादिविन्दोः फलान्येतान्यनुक्रमात् ॥ रेखायां वत्सरो ज्ञेयः सार्द्धसप्तदिनं समे । अष्टवर्गदशायुः स्यात् दिनं चतुर्षु विन्दुषु” ॥ इत्यायुर्द्दायः । इत्यष्टवर्गः ॥ * ॥ नन्दी । “अष्टवर्गशुभैः श्रीमान् कर्म्म कुर्य्यान्नभश्चरैः । गोचरस्थैस्तदप्राप्तौ तदप्राप्तौ च वेधगैः ॥ व्रतारम्भे विवाहे च यात्रायां क्षुरकर्म्मणि । अविशुद्धाष्टवर्गस्य समस्ता निष्फलाः क्रियाः ॥ “सततं दिशति नराणां राशौ मध्येऽष्टवर्गफलं निखिलं । भावफलं प्रथमार्द्धे दृष्टिफलान्यर्द्धभुक्तेषु” ॥ इत्यष्टवर्गार्थकथनम् । इति ज्योतिस्तत्त्वम् ॥