अस्रपा

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

अस्रपा, स्त्री, (अस्रं रक्तं पिवति या । अस्र + पा + ड + टाप् ।) जलौकाः । इति हेमचन्द्रः ॥

वाचस्पत्यम्

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

अस्रपा¦ स्त्री अस्रं पिवति पा--क्विप् क वा। (जों क) जलौ-कसि। तस्याः भेदादिकं सुश्रुते दर्शितं यथा
“अथजलायुका वक्ष्यन्ते। जलमासामायुरिति जलायुकाजलमासामोक इति जलौकसः। ता द्वादश तासांसविषाः षट् तावत्य एव निर्विषाः। तत्रसविषाः कृष्णा कर्ब्धुरा अलगर्द्दा इन्द्रायुधा सामुद्रिकागोचन्दना चेति। तास्वञ्जनचूण्णवर्ण्णा पृथुशिराः कृष्णा। कूर्म्ममत्स्यवदायता छिन्नोन्नतकुक्षिः कर्व्वुरा। रोमशामहापार्श्वा कृष्णमुख्यलगर्द्दा। इन्द्रायुधवदूर्द्ध्वराजिभि-श्चित्रिता इन्द्रायुधा। ईषदसितपीतिका विचित्रपुष्पाकृतिचित्रा सामुद्रिका। गोवृषणवदधोभागे द्विधाभूताकृति-रणुमुखी गोचन्दनेति। ताभिर्दष्टे पुरुषे दंशे श्वयथुरति-मात्रं कण्डूर्मूर्च्छा ज्वरोदाहश्छर्दिर्मदः सदनमितिलिङ्गानि भवन्ति। तत्र महागदः पानालेपननस्यकर्म्मादिषूपयोज्यः। इन्द्रायुधादष्टमसाध्यमित्येताः सविषाःसचिकित्सिता व्याख्याताः॥ अथ निर्विषाः। कपिलापिङ्गला शङ्कुमुखी मूषिका पुण्डरीकमुखी सावरिका चेति। तत्र मनःशिलारञ्जिताभ्यामिव पार्श्वाभ्यां पृष्ठे स्निग्धमुद्ग-वर्ण्णा कपिला, किञ्चिद्रक्ता वृत्तकाया पिङ्गाशुगा च षिङ्गला। यकृद्वर्ण्णा शीघ्रपायिनी दीर्घतीक्ष्णमुखी शङ्खमुखी। मूषिकाकृतिवर्ण्णानिष्टगन्धा च मूषिका। मुद्गवर्ण्णा पुण्डरीकतुल्यवक्त्रापुण्डरीकमुखी। स्निग्धा पद्मपत्रवर्ण्णाष्टादशाङ्गुलप्रमाणासावरिका सा च पश्वर्थे। इत्येता अविषा व्याख्याताः॥ तासां यवनपाण्ड्यसह्यपीतनादीनि क्षेत्राणि। तेषुमहाशरीरा बलवत्यः शीषपायिन्यो महाशना निर्विषाश्चविशेषेण भवन्ति॥ तत्र सविषमत्स्यकीटदर्द्दुरमूत्रपुरीषकोथजाताः कलुषेष्वम्भःसु च सविषाः॥ पद्मोत्पलनलिन-कुमुदसौगन्धिककुवलयपुण्डरीकशैवालकोथजाता विमलेष्व[Page0572-a+ 38] म्भःसु च निर्विषाः॥ भवति चात्र॥ क्षेत्रेषु विचरन्त्येताःसलिलेषु सुगन्धिषु। न च सङ्कीर्ण्णचारिण्यो न च पङ्के-शयाः सुखाः। तासां प्रग्रहणमार्द्र चर्म्मणान्यैर्व्वा प्रयो-गैर्गृह्णीयात्। अथैता नवे महति घटे सरस्तडागोदकपङ्कमावाप्य निदध्यात्। मक्ष्यार्थे चासामुपहरेच्छैवलंवल्लूरमौदकांश्च कन्दांश्चूर्ण्णीकृत्य, शय्यार्थं तृणमौदकानि चपत्राणि, द्व्यहात्त्र्यहाच्चान्यज्जलं भक्ष्यं च दद्यात् सप्तरात्रात्सप्तराच्च घटमन्यं संक्रामयेत्। भवति चात्र। स्थूलमध्याः परिक्लिष्टाः पृथ्व्यो मन्दविचेष्टिताः। अग्रा-हिण्योऽल्पपायिन्यः सविषाश्चन पूजिताः”। अधिकस-सृग्विमोक्षणशब्दे

५६

१ पृष्ठे दृश्यम्।

Monier-Williams

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

अस्रपा/ अस्र--पा f. a leech L.

अस्रपा/ अस्र--पा f. a डाकिनीor female imp L.