अस्वाध्यायः

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

अस्वाध्यायः, पुं, (न विद्यते स्वाध्यायो वेदाध्ययनं यस्य ।) विधिपूर्व्वकवेदाध्ययनहीनः । तत्पर्य्यायः । निराकृतिः २ । इत्यमरः ॥ अनध्यायः । अध्य- यने निषिद्धदिनं । तद्यथा । चन्द्रसूर्य्यग्रहण- दिनानि । तानि तु । ग्रस्तास्ते ३ दिनानि । अन्यत्र १ दिनं । सन्ध्यागर्ज्जने १ दिनं । माघादि- मासंचतुष्टये गर्ज्जनमात्रे तद्दिनं । निर्घातशब्दे १ दिनं । भूकम्पे १ दिनं । उल्कापाते १ दिनं । महोल्कापाते आकालिंकः । एकवेदसमापना- नन्तरं १ दिनं । आरण्यकनामकवेदभागसमाप- नानन्तरं १ दिनं । पञ्चपर्व्वाणि ५ दिनानि । चैत्रशुक्लप्रतिपत् १ दिनं । श्रावणशुक्लप्रतिपत् १ दिनं । मार्गशुक्लप्रतिपत् १ दिनं । एताः प्रति- पदो नित्याः । अन्याः काम्याः । वज्रपाते आका- लिकः । विद्युत्समकालीनमेघशब्दे आकालिकः । चतुर्द्दशमन्वन्तराः १४ तिथयः । युगाद्याः ४ तिथयः । माघमासस्योभयपक्षीयद्वितीया २ दिने । आश्विनस्योभयपक्षीयद्वितीया २ दिने । चैत्र- कृष्णपक्षद्वितीया १ दिनं । कार्त्तिकस्योभयपक्षीय- द्वितीया २ दिने । आषाढस्योभयपक्षीयद्वि- तीया २ दिने । मार्गमासस्योभयपक्षीयद्वितीया २ दिने । फाल्गुनमासस्योभयपक्षीयद्वितीया २ दिने । उत्सवदिनानि अनेकानि । अक्षयतृतीया १ दिनं । इति स्मृतिः ॥ (“कृष्णेऽष्टमी तन्निधनेऽहनी द्वे कृष्णेतरेऽप्येवमहर्द्विसन्ध्यं । अकालविद्युत् स्तनयित्नुघोषे स्वतन्त्रराष्ट्रक्षितिपव्यथासु ॥ श्मशानयानाद्यतनाहवेष महोत्सवौत्पातिकदर्शनेषु । नाध्येयमन्येषु च येषु विप्रा नाधीयते नाशुचिना च नित्यं” ॥ इति सुश्रुतः ॥)

Apte

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

अस्वाध्यायः [asvādhyāyḥ], [न स्वाध्यायो वेदाध्ययनमस्य]

One who has not yet commenced his studies, not being invested with the sacred thread.

Interruption of studies (as on अष्टमी, eclipses &.c.)