आगमः
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
आगमः, पुं, (आ + गम् + अच् ।) शास्त्रमात्रं ।) (“आगमादिव तमोपहादितः सम्भवन्ति मतयो भवच्छिदः” । इति किराते । ५ । २२ ।) आगमनं । इति मे- दिनीकरहेमचन्द्रौ ॥ (अर्थादीनामागमः । यथा, नीतिशतके ७३ श्लोके । “नित्यव्यया प्रचुरनित्य- धनागमा च” । इति । प्राप्तिः । उपार्जनम् । “नाधर्म्मेणागमः कश्चिन्मनुष्यान् प्रति वर्त्तते” । इति मनुः ॥) साक्षिपत्रादिः । इति व्यवहारमातृका ॥ प्रकृति- प्रत्ययानुपघाति कार्य्यं । इति व्याकरणं ॥ (शास्त्र- ज्ञानं । श्रुतवत्ता । यथा, “आकारसदृशप्रज्ञः प्रज्ञया सदृशागमः” । इति रघुवश १ म सर्गे १५ । यथा च रघौ १४ । ८० । “तामर्पयामास च शोकदीनां तदागमप्रीतिषु तापसीषु” ॥)
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
आगमः [āgamḥ], 1 Coming, arrival, approach, appearance; लतायां पूर्वलूनायां प्रसूनस्यागमः कुतः U.5.2; Śi.1.3; अव्यक्ताद् व्यक्तयः सर्वाः प्रभवन्त्यहरागमे । रात्र्यागमे प्रलीयन्ते Bg.8. 18; R.14.8, Pt.3.48; Ms.8.41; so व्यसन˚, अन्धकार˚ &c.
Acquisition; एषो$ स्या मुद्राया आगमः Mu.1; Ś.6. this is how I came by this ring; Dk.139; वेदानामागमः K.18; विद्यागमनिमित्तम् V.5.
Birth, origin, source; आगमापायिनो$नित्यास्तांस्तितिक्षस्व भारत Bg.2.14 coming and going, of short birth or duration, transient; आगमः काव्यामृतरसानाम् K.5.
Addition, accumulation, acquisition (of wealth); अर्थ˚, धन˚ &c.
Flow, course, current (of water); Ms.8.252,9.281; रक्त˚, फेण˚.
A voucher or written testimony; see अनागम. संभोगो दृश्यते यत्र न दृश्येतागमः क्वचित् Ms.8.2.
Knowledge; शिष्यप्रदेयागमाः Bh.2.15; प्रज्ञया सदृशागमः । आगमः सदृशारम्भः R.1.15; यस्यागमः केवलजीविकायै M.1.17; Y.2.212,92.
Supply of money, income, revenue.
Lawful acqusition of anything; आगमेपि बलं नैव भुक्तिः स्तोकापि यत्र नो Y.2.27,28.
Increase of property.
A traditional doctrine or precept, a sacred writing or scripture, Śāstra; अनुमानेन न चागमः क्षतः Ki.2.28,5.18; परिशुद्ध आगमः 2.33; K.55,337.
The study of Śāstras, sacred knowledge or learning.
Science, a system of philosophy; साङ्ख्यागमेनेव प्रधानपुरुषोपेतेन K.51; बहुधाप्यागमैर्भिन्नाः पन्थानः सिद्धिहेतवः R.1.26
the Vedas, the sacred scripture; आत्मन्युपरते सम्यङ् मुनिर्व्युपरतागम Bhāg.1.2.4. न्यायनिर्णीतसारत्वा- न्निरपेक्षमिवारामे Ki.11.39.; आगमः खल्पपि Mbh. on P.I.1.1.
The last of the four kinds of proof, recognized by the Naiyāyikas (also called शब्द or आप्त- वाक्य, the Vedas being so regarded).
An affix or suffix.
The addition or insertion of a letter; भवेद्- वर्णागमाद्धंसः Sk.
An augment; इडागमः.
Theory (opp. प्रयोग); चतुःषष्टिकलागमप्रयोगचतुरः Dk.12.
(-मः, -मम्) A work inculcating the mystical worship of शिव and शक्ति, a Tantra; आगतं पञ्चवक्त्रात्तु गतं च गिरिजानने । मतं च वासुदेवस्य तस्मादागममुच्यते ॥ Śabdak.
The mouth of a river.
What comes later or afterwards. आगमवदन्त्यलोपः स्यात् MS.1.5.1. (आगमवत् as explained by शबर is यथा समाजेषु समासेषु चं ये आगन्तवो भवन्ति ते पूर्वोपविष्टाननुपमृद्यैव निविशन्ते एवमिहापि द्रष्टव्यम् ।
A way of worship; लब्धानुग्रह आचार्यात्तेन सन्दर्शिता- गमः । महापुरुषमभ्यर्चेन्मूर्त्याभिमतमात्मनः ॥ Bhāg.11.3.48.
A road or way journey; आगमास्ते शिवाः सन्तु Rām.2.25.21. -Comp. -अपायिन् Having creation and destruction; आगमापायिनो नित्यास्तांस्तितिक्षस्व भारत Bg. 2.24. -आवर्ता N. of the plant Targia Involucrata Lin. (वृश्चिकाली; Mar. लघुमेडशिंगी.). -निरक्षेप a. independent of a voucher. -नीत a. studied, read, examined. -रहितa.
without a voucher.
devoid of Śāstras. -वृद्ध a. advanced in knowledge, a very learned man; प्रतीप इत्यागमवृद्धसेवी R.6.41. -वेदिन् a.
knowing the Vedas.
learned in Śāstras; (m.) an epithet of Śaṅkarāchārya's preceptor Gauḍapāda. -शास्त्रम् N. of a supplement to the माण्डूक्योपनिषद्. -श्रुतिः f. Tradition. -साक्षेप a. supposed by a voucher.