आग्नीध्रम्

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

आग्नीध्रम्, क्ली, (अग्निमिन्धे, इन्धीदिप्तौ, क्विप्, नलोपः । अन्नीधः स्थानं; अग्नीधः शरणे रन् । तत्रस्थित- त्वात् ऋत्विगप्याग्नीग्र उ{??}) अग्नीध्रं । होतृगृहं । इत्यमरटीकायां रमानाथः ॥ आग्नेय्या अग्नोध्र- मुपतिष्ठते इत्यत्र आग्नीध्रं मण्डपमित्याख्यान- दर्शनात् । धनद्वारा वरणीयऋत्विजि पुं ॥ (स्वायम्भुवस्य प्रथमस्य मनोर्द्वादशपुत्त्रमध्ये परिगणितः स्वनामख्यातः पुत्त्रः । यथा हरिवंशे । “आग्निध्रश्चाग्निबाहुश्च मेधा मेधातिथिर्वसुः । ज्योतिष्मान् द्युतिमान् हव्यसवलः पुत्त्र एव च ॥- मनोः स्वायम्मुवस्यैते दश पुत्त्राः महौजसः” । प्रियवतनृपपुत्त्रः स्वनामख्यातो मनुवंशीयो नृ- पतिः । यदुक्तं, -- “अग्नोध्रो नाम नृपतिर्जम्बुनाथो मनोः कुले । तज्जातो नृपसंज्ञाभिः कथ्यन्ते भरतादयः” ॥ प्रियव्रतस्य राज्ञः दशपुत्त्रमध्येपरिगणितः स्वना- माख्यातः पुत्त्रः । यदुक्तम् विष्णुपुराणे २ । १ ॥ “प्रियव्रतसुताः ख्यातास्तेषां नामानि मे शृणु ॥ अग्नीध्रश्चाग्निवाहुश्च वपुष्मान् द्व्युतिमांस्तथा । मेधा मेधातिथिर्भव्यः सवनः पुत्त्र एव च ॥ ज्योतिष्मान् दशमस्तेषां सत्यनामा सुतोऽभवत्” ॥ ८