आदिराज

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

आदिराजः, पुं, (आदिः प्रथमः राजा इति राजहः- सखिभ्यष्टच् ।) पृथुराजः । इति हेमचन्द्रः ॥ (मही- क्षितामाद्यो वैवस्वतो ममुः । अविक्षित्पुत्त्रः स्वना- मख्यातः पौरवो राजा । यथा, रामायणे । “आदिराजो मनुरिव प्रजानां परिरक्षिता” ॥ महाभारते । “अविक्षितः परिक्षित्तु शवलाश्वश्च वीर्य्यबान् । आदिराजो विरागश्च शाल्मलिश्च महाबलः” ॥)

वाचस्पत्यम्

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

आदिराज¦ पु॰ आदिराद्योराजा टच् समा॰। पृथुनामकेनृपतौ तस्य राज्ञामादित्वात्तथात्वम् तत्कथा भाग॰

४ स्क॰
“अथ तस्य पुनर्विप्रैरपुत्रस्य महीपतेः। बाहभ्यांमथ्यमानाभ्यां मिथुनं समपद्यत। तद्दृष्ट्वा मिथुनं जात-विस्मया ब्रह्मवादिनः। ऊचुः परमसंतुष्टा विदित्वाभगवत्कलाम्। एष विष्णोर्भगवतः कला भुवनपालिनी। इयञ्च लक्ष्मीसंभूतिः पुरुषस्यानपायिनी। क्षत्रियः प्रथमोराज्ञां पुमान् प्रथयिता यशः। पृथुर्नाम महाराजोम-विष्यति पृथुश्रवाः”। तस्य वेणस्येत्यर्थः।

शब्दसागरः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

आदिराज¦ m. (-जः) The name of a king; also पृथु। E. आदि and राजन् a king, the first king; he was a form of VISHNU, and husband of Prithivi or the earth.

Monier-Williams

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

आदिराज/ आदि--राज m. ([ Pa1n2. 5-4 , 91 ]) " first king " , N. of मनुR.

आदिराज/ आदि--राज m. of पृथुBhP. iv , 15 , 4.

Purana Encyclopedia

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

ĀDIRĀJA : The son of Kuru who was a king of the Pūru dynasty. (See under Pūru).


_______________________________
*9th word in left half of page 86 (+offset) in original book.