आधिः

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

आधिः, पुं, (आङ् + धा + किः ।) मनःपीडा । प्र- त्याशा । बन्धकं । व्यसनं । अधिष्ठानं । इति मेदिनी ॥ (यथा, हितोपदेशे । “आधिव्याधिपरीताय अद्य श्वो वा विनाशिने । कोऽहि नाम शरीराय धर्म्मापेतं समाचरेत्” ॥ तथा च वैराग्यशतके । “आधिव्याधिशतैर्जनस्य विविधैरारोग्यमुन्मूल्यते” ॥)

Apte

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

आधिः [ādhiḥ], m. [आधीयते स्थाप्यते प्रतीकाराय मनो$नेन, आ-धा-कि P.III.3.92; connected with आध्यै in some senses]

Mental pain or anguish, agony, anxiety (opp. व्याधि- which is bodily pain); न तेषामापदः सन्ति नाधयो व्याधय- स्तथा Mb; मनोगतमाधिहेतुम् Ś.3.1; R.8.27,9.54; Bh. 3.15; Bv.4.11; Māl.4; Ki.1.37.

A bane, curse, misery; यान्त्येवं गृहिणीपदं युवतयो वामाः कुलस्याधयः Ś.4.18; Mv.6.28.

A pledge, deposit, pawn, mortgage; Y.2.23; Ms.8.143; आधिश्चोपनिधिश्चोभौ न कालात्ययमर्हतः 145.

A place, residence.

Location, site.

Definition, epithet, attribute, title.

Misfortune, calamity (व्यसन).

Reflection on religion or duty (धर्मचिन्ता)

Hope, expectation.

A man solicitous for the maintenance of his family (कुटुम्बव्यापृत).

Punishment; एनमाधिं दापयिष्येद्यस्मात्तेन भयं क्वचित् Śukra.4.641.-Comp. -ज्ञ a.

suffering pain, distressed.

crooked.-भोगः the use or enjoyment of a deposit (as of a horse, cow &c. when pledged). -मन्युः (pl.) feverish heat or burning. -स्तेनः one who uses a deposit without the owner's consent.