आधिवेदनिक
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
आधिवेदनिकम्, त्रि, (अधि + विद् + ल्युट् । ततः अधिवेदन + ठञ् ।) द्वितीयविवाहार्थं प्रथमस्त्रियै दत्तधनादि । यथा, -- “अधित्विन्नस्त्रियै देयमाधिवेदनिकं समं । न दत्तं स्त्रीधनं यस्यै दत्ते त्वर्द्धं प्रकीर्त्तितं” ॥ इति याज्ञवल्क्यः ॥
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
आधिवेदनिक¦ त्रि॰ अधिवेदनाय विवाहोपरिविवाहायहितं ठक् तत्र काले दत्तं ठञ् वा। अधिवेदनार्थे तत्रकाले च स्त्रियै पत्या दीयमाने स्त्रीधनभेदे।
“पितृमातृप-तिभ्रातृ दत्तमध्यग्न्युपागतम्। आधिवेदनिकञ्चैव स्त्रीधनंपरिकीर्त्तितम्” या॰ स्मृ॰
“यच्च द्वितीयविवाहार्थिना पूर्व-स्त्रियै पारितोषादिकं धनं दत्तं तदाधिवेदनिकमधिकस्त्री-लाभार्थत्वात्तस्येति” दायभा॰। मिताक्षरायां तु
“आधिवे-दनिकाद्यञ्चेति” पठितम् आधिवेदनिकम् अधिवेदननि-मित्तमिति व्याख्यातञ्च आद्यपदेन क्रयरिक्यादिप्राप्तस्यग्रहणमियुक्तम्। तत्र अधिवेदननिमित्तदाने विशेषःया॰ स्मृत्युक्तः
“अधिविन्नस्त्रियै देयमाधिवेदनिकं समम्न दत्तं स्त्रीधनं यस्या दत्ते त्वर्द्धं प्रकल्पयेत्”
“एतदपिसामर्थ्ये असामर्थ्ये तु यत् किञ्चित् भरणपर्य्याप्नं दत्त्वापरितोषयेदिति भेदः।
“एकामूढ्वा तु कामार्थमन्यांवोटुं यैच्छति। समर्थस्तोषयित्वार्थैः पूर्ब्बोढामपरां व-हेत्” स्मृतौ समर्थपदस्वारस्यात्तथात्वम्। एवमेवमदनपारिजातविधानपारिजातादयः।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
आधिवेदनिक¦ mfn. (-कः-की-कं) Property, &c. given to a first wife upon marrying a second. E. अधि before विद् to know, and ल्युट affix, अधिवेदन, ठक् aff.
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
आधिवेदनिकम् [ādhivēdanikam], [अधिवेदनाय हितं ठक् तत्र काले दत्तं ठञ् वा] Property, gifts &c. made to a first wife upon marrying a second; यच्च द्वितीयविवाहार्थिना पूर्वस्त्रियै पारितोषिकं धनं दत्तं तदाधिवेदनिकम् Viṣṇu.; cf. Y.2.143,148 also.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
आधिवेदनिक mfn. (fr. अधिवेदन) , belonging to a second marriage T.
आधिवेदनिक n. ( scil. दानम्)property (gifts etc. ) given to a first wife upon marrying a second Ya1jn5. Vishn2us.