आध्मान
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
आध्मानम्, क्ली, (आङ् + ध्मा + ल्युट् ।) वातव्याधि- विशेषः । तस्य रूपं । “साटोपमत्युग्ररुजमाध्मातमुदरं भृशं । आध्मानमिति जानीयाद्घोरं वातनिरोधजं” ॥ इति निदानं ॥ पेटफा~पा इति भाषा । तस्य चिकित्सा यथा, -- “आध्माने लङ्घनं पूर्ब्बं दीपनं पाचनं ततः । फलवर्त्तिक्रियां कुर्य्यात् वस्तिकर्म्म च शोधनं ॥ कर्षमात्रा भवेत् कृष्णा त्रिवृता स्यात् पलोन्मिता । खण्डादपि पलं ग्राह्यं चूर्णमेकत्र कारयेत् ॥ भधुनाक्षमितं लिह्यातं चूर्णमाध्माननाशनं” ॥ नारायणचूर्णं ॥ १ ॥ “दारुहैमवतीकुष्ठशताह्वाहिङ्गुसैन्धवैः । लिम्पेब् कोष्णैरम्लपिष्टैः शूलाध्मानयुतोदरं ॥ हैमवती वचा । दारुषट्कलेपः ॥ २ ॥ “अभयारग्वधो धात्री दन्ती तिक्ता स्नुही त्रिवृत् । मुस्ता प्रत्येकमेतानि ग्राह्याणि पलमात्रया ॥ तानि संक्षुद्य सर्व्वाणि जलाढकयुगे पचेत् । तत्र तोयेऽष्टमं भागं कषायमवशेषयेत् ॥ निस्त्वग्जैपालवीजानि नवानि पलमात्रया । तनुवस्त्रधृतान्येव तस्मिन् क्वाथे शनैः पचेत् ॥ ज्वालयेदनलं मन्दं यावत् क्वाथो घनो भवेत् । ततः खल्ले क्षिपेत् भागानष्टौ जैपालबीजतः ॥ भागांस्त्रीन् नागराद्द्वौ च मरिचात् द्वौ च पारदात् । गन्धकात् द्वौ च तानीह यावद्यामं विमर्दयेत् ॥ रसो नाराचनामायं भक्षितो रक्तिकामितः । जलेन शीतलेनैव रोगानेतान् विनाशयेत् ॥ आध्मानं शूलमानाहं प्रत्याध्मानं तथैव च । उदावर्त्तं तथागुल्भमुदराणि हरत्यसौ ॥ वेगे शान्ते च भुञ्जीत शर्करासहितं दधि । ततस्तत्सैन्धवेनापि ततो दध्योदनं मनाक्” ॥ महानाराचो रसः ॥ ३ ॥ इति भावप्रकाशः ॥ (वायुना सवेदनमुदरपरिपूर्णत्वमाध्मानत्वं । इति रुग्विनिश्चयग्रन्थव्याख्यानकृद्विजयरक्षितः ॥)
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
आध्मान¦ पु॰ आ + ध्मा--आधारे ल्युट्।
“आध्मानमितिजानीयाद्दोषं वातनिरोधकृत्” इत्युक्ते
१ वातव्याधौ।
“शू-लञ्च मूत्रं मुहुर्मुहुः प्रवृत्तिं वस्तितोदमाध्मानञ्च” सुश्रु॰भावे ल्युट्।
२ उदरस्फीततायाम्।
३ अग्निसंयोगजे शब्दभेदेन॰। करणेल्युट्।
४ नलिकानामगन्धद्रव्ये स्त्री॰ ङीप्।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
आध्मान¦ n. (-नं)
1. Blowing, inflation.
2. A bellow.
3. Intumescence, [Page092-b+ 60] swelling of the belly, dropsy. E. आङ् before ध्मा to blow, and ल्युट aff.
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
आध्मानम् [ādhmānam], [आ-ध्मा-ल्युट्]
Blowing inflation; (fig.) growth, increase; अयं विन्ध्यो येनाहृतविहृतिराध्मानमजहात् Mv.7.14.
Boasting, vaunting.
A bellows.
Intumescence, swelling of the belly, body &c., dropsy.
नी A kind of fragrant substance.
A blow-pipe.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
आध्मान/ आ-ध्मान n. blowing , inflation , puffing Sus3r.
आध्मान/ आ-ध्मान n. boasting
आध्मान/ आ-ध्मान n. a bellows L.
आध्मान/ आ-ध्मान n. intumescence , swelling of the body
आध्मान/ आ-ध्मान n. N. of certain diseases Sus3r.
आध्मान/ आ-ध्मान n. N. of a species of sound T.