आनिलि
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
आनिलिः, पुं, (अनिलस्य वायोरपत्यं अनिल + इञ् ।) हनूमान् । इति त्रिकाण्डशेषः ॥ (भीमः ।)
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
आनिलि¦ पु॰ अनिलस्यापत्यम् इञ्। भीमे स हि पाण्डोःक्षेत्रे कुन्त्यां वायुनोत्पादितः यथा
“ततस्तथोक्ता भर्त्त्रा तुवायुमेवाजुहाव सा। ततस्तामागतो वायुर्मृगारूटोमहा-बलः। किन्ते कुन्ति! ददाम्यद्य ब्रूहि यत्ते हृदि स्थितम्। सा सलज्जा विहस्याह पुत्रं देहि सुरोत्तम!। बलवन्तंसहाकायं सर्वदर्पप्रभञ्जनम्। तस्माज्जज्ञे महाबाहुर्भोमो-भीमपराक्रमः” भा॰ आ॰ प॰
१२
३ अ॰।
२ हनूमतिच तस्य केशरिक्षेत्रे अञ्जनायां वायुना जनितत्वात् तथा-त्वम् तत्कथा संक्षिप्ता यथा
“अहं केशरिणःक्षेत्रे वायुनाजगदायुना। जातः कमलपत्राक्ष! हनूमान्नाम वानरः” भा॰ व॰ प॰
१४
० अ॰। भीमं प्रति हनूमद्वाक्यम्। अत-एव तयोः क्षेत्रभिन्नोत्पन्नत्येऽपि एकेनोत्पादनात् भ्रातृ-त्वम् तेन
“तद्रूपं दर्शयामास यद्वै सागरलङ्घने। भ्रातुःप्रियमभीप्सन् वै चकार सुमहद्वअपुः”
“भ्राता मम गुण-श्रेष्ठो बुद्धिसत्त्वबलान्वितः रामायणेऽतिविख्यातःश्रीमान् वानरपुङ्गव” इति च तत्रैवाध्याये तयोर्भ्रातृ-त्वेनोक्तिः। अनिलसुतादयोऽम्युभयत्र।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
आनिलि¦ m. (-लिः)
1. A name of the monkey HANUMAN.
2. BHIMA. E. अनिल the wind, patronymic affix इञ्; HANUMAN and BHIMA being the sons of ANILA or the wind. f. (-लिः) A name of SWATI, the fifteenth Nakshatra or lunar mansion. E. अनिल and अण् affix, fem. ङीप्; ANILA being the ruling deity of the asterism.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
आनिलि m. " a descendant of अनिल"
आनिलि m. N. of हनुमत्
आनिलि m. of भीमL.