आपव
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
आपवः, पुं, (आपोर्वरुणस्यापत्यं पुमान् । आपु + अप- त्यार्थे अण् ।) वशिष्ठमुनिः । इति महाभारतं ॥ (“तत्ते शापात् विनिर्मुक्ता आपवस्य महात्मनः” । इति महाभारते । तथा च हरिवंशे, -- “यं लेभे वरुणः पुत्त्रं पुरा भास्वन्तमुत्तम् । वशिष्ठं नाम स मुनिः ख्यात आपव इत्युत” ॥)
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
आपव¦ पु॰ आपुनाति स्पर्शमात्रेण आपु जलं तदधिष्ठाता वरु-णोऽपि आपूः तस्यापत्यम्। कल्पभेदे वरुणस्यापत्ये
१ वशिष्ठे मुनौ तस्य तत उत्पत्तिकथा यथा भा॰ आ॰ प॰
९९ अ॰
“यं लेभे वरुणः पुत्रं पुरा भरतसत्तम!वशिष्ठनामा स मुनिःख्यात आपव इत्युत”
“तत्ते शापा-द्विविर्मुक्ता आपवस्य महात्मनः” इति च आपगेयशब्दे वि-वृतिः। आपं जलपूरं वाति प्राप्नोति आश्रयत्वेन वा--क।
२ नारायणे परमपुरुषे।
“आपोनारा इति प्रोक्ताःआपोवे नरसूनवः। अयनं तस्य ताः पूर्ब्बं तेन नारा-[Page0744-a+ 38] यणः स्मृत” इत्युपक्रम्य।
“उच्चावचानि भूतानि गात्रे-म्यस्तस्य जज्ञिरे। आपवस्य प्रजासर्गं सृजतो हि प्रजा-पतेः” स सृष्ट्वा तु प्रजास्त्वेवमापवो वै प्रजापतिः” इति च हरिवं॰
१ ,
२ अ॰।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
आपव¦ m. (-वः) A name of VASSISHTHA.
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
आपवः [āpavḥ], An epithet of Vasiṣṭha; तत्ते शापाद्विनिर्मुक्ता आपवस्य महात्मनः Mb.1.98.23.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
आपव m. N. of वसिष्ठMBh. Hariv. (said to be a patron. fr. आपु= वरुण?).
Purana index
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
(II)--the son of वरुण; cursed कार्तवीर्यार्जुन who allowed his तपोवन to be consumed by चित्रभानु; for ages past he was performing penance at the place, living on water. वा. ९४. ४३; ९५. ११-13.