आयुधः

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

आयुधः, पुं, (आयुध्यते अनेनेति । आङ् + युध् + क ।) अस्त्रं । इत्यमरः ॥ (आयुधानां त्रयो भेदाः । प्रहर- णानि, पाणिमुक्तानि, यन्त्रमुक्तानि चेति । तत्र प्रहरणानि खड्गादीनि, पाणिमुक्तानि चक्रादीनि, यन्त्रमुक्तानि शरादीनि । “धृतायुधो यावदहं तावदन्यैः किमायधैः” । “किं वक्ष्यत्ययमेवमद्य विमुखं मामुद्यतेऽप्यायुधे” । इति चौत्तरचरिते ।)

Apte

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

आयुधः [āyudhḥ] धम् [dham], धम् [आयुध्-घञर्थे क]

A weapon, shield &c.; it is of 3 kinds (1) प्रहरण, e. g. a sword; (2) हस्तमुक्त,e. g. a disc; (3) यन्त्रमुक्त, e. g. an arrow; आयुधानामहं वज्रम् Bg.1.28. न मे त्वदन्येन विसोढमायुधम् R.3.63. An implement; वशाया यज्ञ आयुधम् Av.1.1.18.

A vessel (Ved.).

धम् Gold used for ornaments.

(pl.) Water (Ved.). -Comp. (-अ) आगारम् an armoury, arsenal; अहमप्यायुधागारं प्रविश्यायुधसहायो भवामि Ve.1; Ms.9.28. -आगारिकः Governor of an arsenal.-जीविन् a. living by one's weapon. (m.) a warrior, soldier. -धर्मिणी the tree called जयन्ती (रोगनाशने तस्या आयुधधर्मत्वात्). -पालः the governor of an arsenal; Hariv. -पिशाचिका 'devil of arms', devilish warlike spirit; Mv.3; A. R.4; B. R.4. -शाला see आयुधागार.