आर्य्यावर्त्त
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
आर्य्यावर्त्तः, पुं, (आर्य्या आवर्त्तन्तेऽत्र आर्य्य + आ + वृत् + आधारे घञ् ।) बिन्ध्यहिमाचल- यीर्मध्यदेशः । तत्पर्य्यायः । पुण्यभूमिः २ । इत्य- मरः ॥ यथा, -- “आसमुद्रात्तु वै पूर्ब्बादाससुद्रात्तु पश्चिमात् । तयोरेवान्तरं गिर्य्यारार्य्यावर्त्तं विदुर्बुर्धाः” ॥ इति मानवे २ । २२ ॥ अपि च, अमरे । -- “आर्य्यावत्तः पुण्यभूमिर्मध्यं बिन्ध्यहिमागयोः” ।
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
आर्य्यावर्त्त¦ पु॰ आर्या आवर्त्तन्ते अत्र आ + वृत--आधारेघञ्। देशभेदे स च देशोमनुना दर्शितः।
“आ समुद्रात्तुवै पूर्व्वादा समुद्राच्च पश्चिमात्। तयोरेवान्तरं गिर्योरार्या-वर्तं विदुर्बुधाः” इति तयोः विन्ध्यहिमाचलयोः” कैवर्तमिति यं प्राहुरार्यावर्तनिवासिनः” मनुः।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
आर्य्यावर्त्त¦ m. (-र्त्तः) The holy land, the country extending from the eastern to the western sea, and bounded on the north and south, by the Himalya and Vind'hya mountains. E. आर्य्य venerable, आवर्त्त abode.