आलोकः
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
आलोकः, पुं, (आङ् + लुक् + घञ् ।) दर्शनं । देखा इति भाषा । द्योतः । आलो इति भाषा । शान्ति- शतके, ४ । ६ । “आलोकाय निशासु चन्द्रकिरणाः सख्यं कुरङ्गैः सह” । मेघदूते पूर्ब्बमेघे ३८ । “रुद्धालोके नरपतिपथे सूचिभेद्यैस्तमोभिः” । यथा शाकुन्तले, प्रथमाङ्के । “यदालोके सूक्षं व्रजति सहसा तद्विपुलतां” । (यथा, रामायणे ४ काण्डे । ५० । २४ । “आलोकं ददृशुर्धीरा नीराशा जीविते यदा” । वन्दिभाषणं । स्तुतिरिति यावत् । इति मेदिनी ॥ (रघुवंशे । २ । ९ । “उदीरयामासुरिवोन्मदाना- मालोकशब्दं वयसां विरावैः” ॥)
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
आलोकः [ālōkḥ] कनम् [kanam], कनम् 1 Seeing, beholding.
Sight, aspect. appearance; यदालोके सूक्ष्मम् Ś.1.9; Ku.7.22,46; व्रजति हि सफलत्वं वल्लभालोकनेन Śi. सुख˚ V.4.24; Ś1.32; R.1.84; Me.3,39.
Range of sight; आलोके ते निपतति पुरा सा बलिव्याकुला वा Me.87; R.7.5; Ku.2.45.
Light, lustre, splendour; आलोकमार्गं सहसा व्रजन्त्या R.7.6 airhole, or window; निरालोकं लोकम् Māl.5.3;9.37;1. 4,11; Ve.2; K.16,29,348,68,98.
Panegyric, praise, complimentary language; especially, a word of praise uttered by a bard (such as जय, आलोकय); ययावुदीरितालोकः R.17.27;2.9; K.14.
Section, chapter.
Mild light (सात्त्विकः प्रकाशः) cf. Pātañjala Yogadarśana 3.25.
A trace of sight; आलोकमपि रामस्य न पश्यन्ति स्म दुःखिताः Rām.2.47.2.
A lamp, light; आलोकदानं नामैतत्कीदृशं भरतर्षभ Mb.13.98.1.