आवपन
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
आवपनम्, क्ली, (ओप्यते स्थाप्यतेऽत्र । आङ् + वप् + आधारे ल्युट् ।) द्रव्यस्थापनपात्रं । भाण्डं । इत्य- मरः ॥ सम्यक्क्षुरिकर्म्म । सम्यग्वीजतन्तुवपनं ॥ (यथा महाभारते, आदिपर्ब्बणि । “प्रभुरग्निः प्रतपने भूमिरावपने प्रभुः । प्रभुः सूर्य्यः प्रकाशित्वे सतां चाभ्यागतः प्रभुः” ॥ “अग्निर्हिमश्च भैषज्यं भूमिरावपनं महत्” ।)
अमरकोशः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
आवपन नपुं।
पात्रम्
समानार्थक:आवपन,भाण्ड,पात्र,अमत्र,भाजन
2।9।33।2।1
कुतूः कृत्तेः स्नेहपात्रं सैवाल्पा कुतुपः पुमान्. सर्वमावपनं भाण्डं पात्रामत्रं च भाजनम्.।
: नौस्थजलनिःसारणपात्रम्, मत्स्यस्थापनपात्रम्, यज्ञपात्रम्, कमण्डलुः, सुवर्णजलपात्रम्, भर्जनपात्रम्, मद्यनिर्माणोपयोगिपात्रम्, गलन्तिका, स्थाली, घटः, पात्रभेदः, पिष्टपाकोपयोगी_पात्रम्, पानपात्रम्, चर्मनिर्मिततैलघृतादिपात्रम्, अल्पतैलघृतादिपात्रम्, मन्थनपात्रम्, मद्यपात्रम्
पदार्थ-विभागः : उपकरणम्,गार्हिकोपकरणम्
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
आवपन¦ न॰ ओप्यते स्थाप्यतेऽत्र आ + वप--आधारे ल्युट्।
१ धान्यस्थापनपात्रे (थल्या) इति ख्याते।
“गोणी आवपन-ञ्चेत्” सि॰ कौ॰ आ + वप--भावे ल्युट्।
३ भूमौ वीजादेर्निधाने(वोना)
“अथात आसूतीनामेवावपनस्य” कात्या॰। [Page0827-a+ 38] प्रभुरग्निः प्रपचने भूमिरावपने प्रभुः” भा॰ आ॰
८८ अ॰। करणे ल्युट्।
४ वपनसाधने त्रि॰
“भूतानामावपनंसर्व्वेषाम्” शत॰ ब्रा॰ स्त्रियां ङीप्। त्वमस्यावपनी जना-नाम्” अथ॰
१२ ,
१ ,
६१ । अन्तर्भूतण्यर्थे ल्युट्।
५ केशादेः सर्व्वमुण्डने।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
आवपन¦ n. (-नं)
1. Any vessel.
2. Weaving.
3. Sowing seed. E. आङ् be- fore वप् to sow, ल्युट् aff.
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
आवपनम् [āvapanam], 1 The act of sowing, throwing, scattering.
Sowing seed.
Wearing; भूमिरावपने प्रभुः Mb.1. 88.13.
Shaving.
A vessel, jar, ewer.
Instilling, inserting.
Place of origin, birth; यस्य छन्दोमयं ब्रह्म देह आवपनं विभो Bhāg.1.8.45.
A hempen cloth. -नी Ved. A vessel, jar; त्वमस्यावपनी जनानामदितिः Av.12.1.61.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
आवपन/ आ-वपन n. the act of sowing , throwing , scattering , placing upon S3Br. Ka1tyS3r. Gaut.
आवपन/ आ-वपन n. instilling , inserting S3Br. Ka1tyS3r.
आवपन/ आ-वपन n. capacity MBh.
आवपन/ आ-वपन n. a vessel , jar , ewer MaitrS. BhP.
आवपन/ आ-वपन n. sowing seed , weaving L.
आवपन/ आ-वपन n. a hempen cloth L.
Vedic Rituals Hindi
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
आवपन न.
(आ + वप् + ल्युट्) उलूखल (ओखली) में हविस् के लिए अनाज को उड़ेलने (डालने) का कृत्य भा.श्रौ.सू. 1.21.5; - मन्त्र आवपन संज्ञक कृत्य से सम्बन्धित मन्त्र, 13.18.1०; तै.सं. 1.1.5.3। आवर्तयति रु. (आ + वृत् + णिच् + लट् प्र.पु.ए.व.) पीछे की ओर लाता है (प्रत्यग् अपकर्षति अपने हाथ को अक्षधुरोपाञ्जन के समय), आ.श्रौ.सू. 11.6.6।