सामग्री पर जाएँ

आश्वयुजी

विकिशब्दकोशः तः

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

[सम्पाद्यताम्]

कल्पद्रुमः

[सम्पाद्यताम्]

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

आश्वयुजी, स्त्री, (अश्वयुजा युक्ता पौर्णमासी । अश्व- युज् + अण् + ङीप् ।) आश्विनी पूर्णिमा । इति शब्दरत्नावली ॥

वाचस्पत्यम्

[सम्पाद्यताम्]

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

आश्वयुजी¦ स्त्री अश्वयुजा अश्विनीनक्षत्रेण युक्ता पौर्णमासी
“नक्षत्रेण युक्तः कालः” पा॰ अण्। आश्विनमासीय-पौर्ण्णमास्याम्
“आश्वयुज्यां पौर्ण्णमास्यां निकुम्भो वालु-कार्ण्णवात्” ब्रह्मपु॰।
“तेन यक्ष्यमाणः पञ्चवर्षाण्याश्व-युजीशुक्लेषु चतुस्त्रिंशतं पशूनालभते मारुतान्” कात्या॰

२३ ,

२ ,

४ ।
“आश्वयुज्या वुञ्” पा॰।

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

आश्वयुजी f. (sc. पौर्ण-मासी)day of full moon in that month A1s3vGr2.

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

आश्वयुजी वि.
(अश्वयुजः इयम्, अश्वयुज् + अश्व + अण् + ङीप्) आश्विन (क्वार) मास की, मा.श्रौ.सू. 9.1.1.3; स्त्री. आश्विन मास की पूर्णमासी का दिन, मा.श्रौ.सू. 9.1.1.3; अश्वयुज् नक्षत्र के अन्तर्गत आश्विन् मास (आश्वयुज) में अनुष्ठित होने वाला कृत्य। यजमान भोजन का मिश्रण पकाता है एवं उसे पशुपति को अर्पित करता है। संयुक्त हथेलियों (अञ्जलि) में वह धब्बेदार (चित्तीदार) नवनीत (नवनीत से मिले हुए पृषातक दुग्ध को) अर्पित करता है, आश्व.गृ.सू. 2.2.1-3; अश्विनों को आज्य की आहुति भी अर्पित करता है, शां.गृ.सू. 4.16; यह कृत्य पृषातक कहलाता है ः पायस पकाया जाता है; दही का एक मिश्रण, मधु एवं घी दोनो इन्द्राणी, दो अश्विनों आदि को अर्पित किये जाते हैं। यजमान यज्ञीय भोज्य के अंश को ग्रहण करता है। आशिस् आश्वयुजी 145 आश्ववाल (आश्वः बालः यस्य सः, अश्वस्यायं आश्वः,) अश्व के बाल से युक्त, आप.श्रौ.सू. 1०.3.3 (आतिथ्या प्रस्तर)। आश्वसूक्त प्रातःकालीन आहुति के पश्चात् अगिन्यों की प्रशंसा के लिए गाये जाने वाले साम का नाम। यह साम ‘यदक्रन्दः प्रथमम्------’ तै.सं. 4.6.7.1 ऋचा पर आधृत है, जै.श्रौ.सू. 22। आश्विन (ग्रह) आश्विन (ग्रह) पु. (अश्विनोः अयम् आश्विनः तस्य ग्रहः) प्रथम सवन में दोनों अश्विनों के लिए सोम का आकर्षण (निचोड़ना), बौ.श्रौ.सू. 7.8; CH 182; यज्ञायुधानि, पृ. 52।

"https://sa.wiktionary.org/w/index.php?title=आश्वयुजी&oldid=477240" इत्यस्माद् प्रतिप्राप्तम्