इन्ध

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

इन्ध ई ध ङ ञि द्युतौ । इति कविकल्पद्रुमः ॥ (रुधां-आत्मं-अकं-सेट् ।) ह्रस्वादिः । ई ञि इन्धो- ऽस्ति । ङ ध इन्धे । इति दुर्गादासः ॥

वाचस्पत्यम्

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

इन्ध¦ दोप्तौ रुधा॰ आ॰ अक॰ सेट् निष्ठायामनिढ्। वर्त्त-मानेचाऽतोनिष्ठा। इन्धे, इन्धाते, इन्धते,
“यं त्वां जनासइन्धते ऋ॰

८ ,

४ ,

३ इन्धीत, इन्धाम्। इन्त् स्य इन्ध्वम्। ऐन्ध ऐन्धिष्ट इन्धाम्--बभूव। आस चक्रे इन्धिष्यते ऐन्धि-ष्यत। इन्धितव्यम्। इन्धिता इन्धनम्। इद्धोवर्त्तते। क्विप् समित् इन्धानः
“अग्निमिन्धानो मनसा वियम् सचेतमर्त्यः” ऋ॰। भावे इध्यते ऐन्धि।
“परो यदिध्यते दिविछा॰ उ॰ तु पदगणव्यत्यासः।

इन्ध¦ पु॰ इन्घ + करणे--घञ्।

१ काष्ठे इन्ध--अच्।

२ दीप्तियुक्ते।

३ तन्नामके ऋषिभेदे पु॰ ततः गोत्रे नडा॰ फक्। ऐन्धा-यनस्तद्गोत्रापत्ये पुंस्त्री। दीप्तियुक्ते दक्षिणनेत्रे विशेषेणस्थिते

४ परमात्मनि पु॰। तस्य तदर्थत्वञ्च समर्थितम्वृ॰ उ॰ भा॰।
“इन्धोह वै नामैष योऽयं दक्षिणेऽक्षन्पुरुषस्त वा एतमिन्धं सन्तमिन्द्र इत्याचक्षते परोक्षैणेव,परोक्षप्रिया इव हि देवाः प्रत्यक्षद्विषः”
“इन्धोह वै नामइन्ध इत्येवं नामायं
“चक्षुर्वै ब्रह्मेति” आदि-त्यान्तर्गतः पुरुष एषः, योऽयं दक्षिणेऽक्षन् अक्षिणि विशे-षेण व्यवस्थितः। स च सत्यनामा तं वा एतं पुरुषंदीप्तिगुणत्वात् प्रत्यक्षं नामास्य इन्ध इति तमिन्धंसन्तमिन्द्र इत्याचक्षते परोक्षेण, यस्मात् परोक्षप्रियाइव हि देवाः प्रत्यक्षद्विषः प्रत्यक्षनामग्रहणं द्विषन्ति” भा॰
“इन्धयति दीपयति इन्ध--णिच्--अच्।

५ दीपके त्रि॰। एतस्मात् पूर्वस्थयो! म्राष्ट्राग्नेयोः समासे मुम्। भ्रा-ष्ट्रमिन्धः अग्निमिन्धः।
“होत्राध्वर्युरावया अग्निमिन्धोग्रावग्राभः” यजु॰

२५ ,

२८ , अग्निमिन्धश्च अग्नीत्नाम ऋत्विक्। [Page0959-b+ 38]

शब्दसागरः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

इन्ध¦ r. 7th cl. (ई and ञि) ञिइन्धी (इन्धे)
1. To shine.
2. To kindle.

Apte

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

इन्ध [indha], a. [इन्ध्-अच्] Kindling, lighting. -धः [इन्ध्-घञ्]

Fuel.

The Supreme Being; इन्धो ह वै नामैष यो$यं दक्षिणे$क्षन्पुरुषः Bri. Up.4.2.2.

Monier-Williams

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

इन्ध mfn. lighting , kindling S3Br.

इन्ध m. N. of a ऋषि, ( g. नडा-दिPa1n2. 4-1 , 99. )