उत्कलिका
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उत्कलिका, स्त्री, (उत् + कल + वुन् + टाप् ।) उ- त्कण्ठा । इत्यमरः ॥ (“ततोऽन्येद्युः प्रतिपदं तत्तदुत्कलिकाभृता” । कथासरित्सागरे । २२ । १०५ ।) कलिका । इति त्रिकाण्डशेषः ॥ (“उद्दामोत्कलिकां विपाण्डुर- रुचं प्रारब्धजृम्भां क्षणात्” । इति रत्नावली ।) तरङ्गः । (“वनावलीरुत्कलिकासहस्रप्रतिक्षणो- त्कूलितशैवलाभाः” । इति माघः । ३ । ७० ।) हेला । इति हेमचन्द्रः ॥
अमरकोशः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उत्कलिका स्त्री।
कामादिजस्मृतिः
समानार्थक:उत्कण्ठा,उत्कलिका
1।7।29।1।5
स्याच्चिन्ता स्मृतिराध्यानमुत्कण्ठोत्कलिके समे। उत्साहोऽध्यवसायः स्यात्स वीर्यमतिशक्तिभाक्.।
पदार्थ-विभागः : , गुणः, मानसिकभावः
उत्कलिका स्त्री।
महातरङ्गः
समानार्थक:उल्लोल,कल्लोल,उत्कलिका
3।3।17।10।1
स्याद्दाम्भिकः कौक्कुटिको यश्चादूरेरितेक्षणः। ललाटिकः प्रभोर्भालदर्शी कार्याक्षमश्च यः॥ भूभृन्नितम्बवलयचक्रेषु कटकोऽस्त्रियाम्. सूच्यग्रे क्षुद्रशत्रौ च रोमहर्षे च कण्टकः। पाकौ पक्तिशिशू मध्यरत्ने नेतरि नायकः। पर्यङ्कः स्यात्परिकरे स्याद्व्याघ्रेऽपि च लुब्धकः। पेटकस्त्रिषु वृन्देऽपि गुरौ देश्ये च देशिकः। खेटकौ ग्रामफलकौ धीवरेऽपिच जालिकः। पुष्परेणौ च किञ्जल्कः शुल्कोऽस्त्री स्त्रीधनेऽपि च। स्यात्कल्लोलेऽप्युत्कलिका वार्धकं भाववृन्दयोः। करिण्यां चापि गणिका दारकौ बालभेदकौ। अन्धेऽप्यनेडमूकः स्याट्टङ्कौ दर्पाश्मदारणौ। मृद्भाण्डेऽप्युष्ट्रिका मन्थे खजको रसदर्वके॥
पदार्थ-विभागः : , द्रव्यम्, जलम्
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उत्कलिका¦ स्त्री उद्--कल--वुन्।
१ उत्कण्ठायाम् कामादि-जाताया
२ स्मृतौ च।
३ तरङ्गे हला॰
“वनावलीरुत्क-लिकासहस्रप्रतिक्षणोत्कूलितशैवलाभाः” माघः।
४ कलि-कायां कोरके
५ हेलायाञ्च हेमच॰।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उत्कलिका¦ f. (-का)
1. Regretting, missing anything or person.
2. A bud, an unblown flower.
3. A wave.
4. Wanton sportfulness, dalliance. E. उत् before कल् to go, वुन् and टाप् affs.
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उत्कलिका [utkalikā], 1 Anxiety in general, uneasiness; जाता नोत्कलिका Amaru.84; K.138,25,21,234; Dk.17.2.
Longing for, regretting, missing anything or person.
Wanton sport, dalliance (हेला).
A bud.
A wave; वनावलीरुत्कलिकासहस्र˚ Śi.3.7; क्षुभितमुत्कलिका- तरलं मनः ruffled by waves. Māl.3.1 (where उत्कलिका also means anxiety); K.161; cf. also जलयन्त्रजलाकार- कीलालोत्कलिकाकुलाः Śiva. B.14.33. -Comp. -प्रायम् a variety of prose-composition abounding in compound words and hard letters; भवेदुत्कलिकाप्रायं समासाढ्यं दृढाक्षरम् Chand. M.6.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उत्कलिका/ उत्-कलिका f. longing for , regretting , missing any person or thing Amar. Katha1s. Ma1lati1m. Ratna1v. etc.
उत्कलिका/ उत्-कलिका f. wanton sportfulness , dalliance L.
उत्कलिका/ उत्-कलिका f. a bud , unblown flower , Ratna1v.
उत्कलिका/ उत्-कलिका f. a wave Ma1lati1m. Ma1rkP. S3is3.